БНХАУ-ын биологийн зэвсгийн хөтөлбөрийг саармагжуулах стратеги: Цохилт өгөх гурван хувилбар

Хятадын цэргийн анагаах ухааны академи (AMMS) нь тус улсын хамгийн олон талт, дотооддоо бие даасан, өндөр эрсдэлтэй вирус судлалын хүрээлэн болон гарч ирсэн. Тус академи нь Уханийн вирус судлалын хүрээлэн (WIV) болон Хятадын анагаах ухааны академитай (CAMS)) өргөн хүрээнд хамтран ажилладаг. Харин гадаад талдаа Техасын их сургуулийн Анагаах ухааны салбарын (UTMB) доктор Ледукийн багтай олон жилийн хамтын ажиллагаатай. 2021 онд mRNA технологид суурилсан ARCoV вакциныг хөгжүүлэхээр Yunnan Walvax болон Suzhou Abogen компаниудтай хамтарсан. Энэ нь сонирхолтой Хятадын засаг захиргаа анх mRNA вакцинд “сэжиглэнгүй” хандаж, идэвхтэй эсэргүүцэж байсантай зөрчилдөж байгаа юм. Уг вакцин одоогоор Мексик, Индонез, Непал зэрэг улсад 3-р шатны эмнэлзүйн туршилтад ороод байна.

Хошууч генерал Чэнь Вэй (Chen Wei) Хятадын Ардын чөлөөлөх армийн (PLA) гол зүтгэлтэн, вирус судлаач, тархвар судлаач, био-хамгаалалт болон био-терроризмын эсрэг мэргэжилтэн юм. Тэрбээр Жэжян болон Чинхуа их сургуулийг төгсөж, 1998 онд AMMS-д микробиологийн докторын зэрэг хамгаалсан. Хятадын Коммунист нам түүнийг "А зэрэглэлийн авьяаслаг боловсон хүчин"-д багтаасан байдаг. 1991 онд 25 настайдаа арми болон AMMS-д нэгэн зэрэг элсчээ. Зарим мэдээллээр түүнийг "тусгайлан" элсүүлсэн гэдэг ч  тэрбээр Солонгосын дайны үеийн түүхээс урам зориг авч тус академид орсон гэдэг.

2021 оны 9-р сард гарсан мэдээллээр Чэнь Вэй нь Канадын Үндэсний микробиологийн Лабораторийн (NML) эрдэмтэн Цю Сянготой (Qiu Xiangguo) хамтран вирус судалж байсан нь ил болсон. Цю болон түүний нөхөр Чан Кэдин нар 2021 оны 1-р сард NML-ээс халагдсан. Тэд аюулгүй байдлын зөвшөөрлөө цуцлуулж, 2019 онд цагдаагийн хяналтад лабораториос гарч байжээ.

Цю нь Эбола болон Хенипавирусын дээжийг Уханийн вирус судлалын хүрээлэн (WIV) рүү илгээж байсан нь илэрсэн. Канадын засгийн газар NML-ийн эрдэмтдийг энэ хэргийн талаар ярихыг хориглож, эхэн үедээ тэднийг ажлаас халсан шалтгаантай холбоотой мэдээллийг олон нийтэд дэлгэхгүйн тулд парламентын даргатайгаа шүүхдэлцэж байв.

2021 онд Уханийн вирус судлалын хүрээлэн (WIV) болон БНХАУ-ын Төв цэргийн зөвлөлийн харьяа Цэргийн анагаах ухааны академийн (AMMS) эрдэмтэд хамтран нэгэн ноцтой судалгаа нийтэлсэн нь олон улсын аюулгүй байдлын шинжээчдийн анхаарлыг татаад байна. Уг судалгаанд SARS-CoV-2 вирусийн халдварлах чадварыг зориудаар нэмэгдүүлэх "цуврал дамжуулалт" (serial passaging) хэмээх GoF техникийг ашигласан баримтууд дурдагджээ. Судалгааны баг хүн, примат болон гахайн есөн төрлийн эсийн шугамыг ашиглан вирусийг дамжуулан үржүүлж, хамгийн их халдварлах чадвартай хувилбаруудыг гаргаж авахыг зорьсон байна. Туршилтын явцад вирусийн ачаалал экспоненциал хэлбэрээр өсөж, хүний уушги, элэг, бүдүүн гэдэс болон мэдрэлийн эсүүдэд хамгийн үр дүнтэй үржиж байгаа нь тогтоогджээ.

Шинжээчдийн үзэж буйгаар ийм төрлийн "хоруу чанарыг нэмэгдүүлэх" туршилт нь иргэний эрүүл мэндийн салбарт ямар ч ашиг тусгүй бөгөөд зөвхөн биологийн зэвсэг болон цэргийн хамгаалалтын зориулалттай байдаг байна.

Уг судалгааны хамгийн дуулиантай хэсэг нь сарьсан багваахайн эсүүд дээр хийсэн туршилт байв. Туршилтад ашигласан сарьсан багваахайн нэг ч эсийн шугамд SARS-CoV-2 вирус үржээгүй байна. Энэ нь дараах хоёр том асуултыг бий болгож байна. AMMS-ийн Вирус судлалын хүрээлэнгийн захирал Ци Чэнь тэргүүтэй эрдэмтэд 2021 оны 7-р сард өөр нэгэн аюултай туршилт хийжээ. Тэд "хүншүүлсэн" (хүний ген бүхий) хулгануудын үнэрлэх эрхтнээр дамжуулан вирусийг халдварлуулж, тархи болон мэдрэлийн системийг нь хурдацтай гэмтээх явцыг судалсан байна.

Энэхүү судалгаа нь биологийн аюулгүй байдлын олон улсын хэм хэмжээг зөрчөөд зогсохгүй, БНХАУ-ын цэргийн байгууллагууд ирээдүйн био-дайнд бэлтгэж байгаа байж болзошгүй гэх айдас, хардлагыг төрүүлж байна. Хятадын эрх баригчид энэхүү туршилтаа "шинжлэх ухааны нээлт" хэмээн тайлбарлаж байгаа ч олон улсын хамтын нийгэмлэг ил тод байдлыг шаардсаар байна. Эрдэмтэд хүний өвчлөлийн шинэ замыг нээж, түүнийгээ "оновчтой" болгосноор хүний тархи руу чиглэсэн өндөр эрсдэлтэй судалгааны суурийг тавьдаг. SARS-CoV-2 халдвар нь үндсэндээ амьсгалын системд нөлөөлдөг ч, AMMS-ийн хийсэн энэхүү судалгаа нь "давхар зориулалттай" (dual-use) байх магадлалтай юм.

"ACE2" ген бүхий хүншүүлсэн хулганы загварыг ашиглан хийсэн туршилтаар дараах үр дүнгүүд гарчээ. Халдвар авсан хулгануудын үнэрлэх систем гэмтэж, дархлааны эсийн үйл ажиллагаа алдагдсан байна. Вирус тархины бусад хэсэгт биш, зөвхөн үнэрлэх системд маш эрчимтэй үржиж байгаа нь тогтоогдсон. Энэ нь хүний биед халдвар орох шинэ бөгөөд "үр ашигтай" нууц аргыг нээсэн.

AMMS-ийн удирдагчид болох Чэнь Вэй болон Ци Чэнь нар дэлхийн хамгийн аюултай эмгэг үүсгэгч дээр ажиллаж ирсэн түүхтэй. Ци Чэнь нь олон улсын түншүүдтэй (UTMB гэх мэт) илүү нээлттэй хамтардаг бол хошууч генерал Чэнь Вэйгийн судалгаанууд ихэвчлэн нууцлалын зэрэглэлтэй байдаг.

Чэнь Вэй Канадын лабораториос (NML) Хенипа вирусын дээжийг авахыг эрмэлзэж байсан нь хачирхалтай. Хятадад энэ вирус бүртгэгдээгүй, вакцин хийх зах зээлийн шаардлага байхгүй атал яагаад цэргийн генерал энэ дээжийг сонирхох болов? гэдэг нь асуулт тэмдэг хэвээр байна.

Хошууч генерал Чэнь Вэй вирус судлалын салбарт "бие даасан байх" зорилт тавьснаар AMMS нь гадны нөлөөгүй, зөвхөн дотоодын чиг баримжаатай болж байна.

Уханийн вирус судлалын хүрээлэн (WIV) зэрэг иргэний байгууллагуудын хийж чадахгүй байгаа өндөр эрсдэлтэй судалгаанууд AMMS-ийн "цэргийн хамгаалалт" дор хийгдэх болжээ.

2021 оны GoF туршилтад WIV-ийн Ши Жэнли оролцсон нь тохиолдол биш юм. Дэлхий нийтийн анхаарал WIV дээр төвлөрч буй энэ үед цэргийн байгууллага ийм судалгаануудыг "халхавчлан" гүйцэтгэх нөхцөл бүрджээ. AMMS-ийн хийж буй эдгээр туршилтууд нь анагаах ухааны ололт гэхээсээ илүүтэйгээр стратегийн болон цэргийн зориулалттай, тэр дундаа хүний мэдрэлийн системд нөлөөлөх чадамжийг нэмэгдүүлэхэд чиглэсэн байх магадлал өндөр байна.

Өндөр эрсдэлтэй эмгэг төрүүлэгч судлалын хүрээлэнгүүд болон тэдгээрийн BSL-3/4 зэрэглэлийн лабораториуд нь олон улсын аюулгүй байдалд томоохон сорилт болж байна. Аливаа дайралтын ажиллагаа, тэр дундаа кибер халдлага, хорлон сүйтгэх ажиллагаа нь эдгээр лабораторийн эрсдэлийг улам бүр нэмэгдүүлж болзошгүй юм.

Лабораторийн био-тусгаарлагч төхөөрөмжүүдийн үйл ажиллагаанд саатал учруулах нь эмгэг төрүүлэгч вирус алдагдах магадлалыг ихэсгэдэг. Тиймээс аливаа ажиллагаа нь дараах нөхцөлийг заавал хангах ёстой. Биологийн зэвсгийн бүх материал болон дэд бүтцийг биечлэн зайлуулж, тухайн байршилд дахин сэргээх боломжгүй болгох ба нэгэн зэрэг цохилт өгөх.

БНХАУ-ын биологийн зэвсгийн хөтөлбөр нь газар зүйн хувьд тархмал, олон төрлийн эмгэг төрүүлэгчид суурилсан тул бүх байгууламжийг нэгэн зэрэг онилох шаардлагатай. Хэрэв цуврал байдлаар (нэг нэгээр нь) онилбол сүлжээний бусад зангилаанууд "шилжин ажиллах" замаар үйл ажиллагаагаа үргэлжлүүлэх аюултай.

Бээжин, Ухань, Куньминийн био зэвсгийн хүрээлэнгүүдийг онилох. Стратегийн хүрээнд зөвхөн цэргийн хүрээлэнгүүдээс гадна Хятадын Өвчний хяналт, урьдчилан сэргийлэх төвүүдийг (CDC) багтаах шаардлагатай гэж үзэж байна.

Ухань CDC нь Хуанан далайн гаралтай бүтээгдэхүүний захаас ердөө 200 орчим метрийн зайд BSL-3 лабораторитой. Куньмин ба Бээжинд CDC-ийн нэмэлт хүчин чадлууд төвлөрсөн тул АНУ-ын аливаа стратеги эдгээр дэд бүтцийг "оффлайн" болгох буюу ажиллагаагүй болгоход чиглэх ёстой.

Пакистан дахь "Толин тусгал"

Пакистаны Равалпинди хотод байрлах Армийн батлан хамгаалахын шинжлэх ухаан, технологийн байгууллага (DESTO) мөн анхаарлын төвд байна. Уханийн Вирус Судлалын Хүрээлэн (WIV) өөрийн өндөр эрсдэлтэй зарим судалгаагаа тус байгууллагад "хуулбарлан" (mirroring) байршуулсан байж болзошгүй ноцтой баримтууд илэрчээ. Хэдийгээр DESTO-г онилох хувилбаруудыг Пакистаны геополитикийн нөхцөл байдлаас шалтгаалан дараагийн шатанд авч үзэх боловч энэ нь биологийн аюулгүй байдлын асуудал хил дамнан өргөжиж буйг харуулж байна.

Биологийн зэвсгийн хөтөлбөрийг устгах стратегийн 1-р хувилбар. Тусгай ажиллагаа ба биечлэн зайлуулах. Энэхүү тактик нь АНУ-ын цэргийн хүчин болон нарийн мэргэжлийн шинжээчдийн баг тухайн байгууламжид хүчээр нэвтэрч, биологийн материалыг биечлэн зайлуулах ажиллагаа юм. Нэгдүгээр баг материалыг зайлуулах үндсэн даалгаврыг гүйцэтгэх бол, хоёрдугаар баг тухайн бүсийг хяналтдаа авч хамгаална. Байгууламжийн эргэн тойронд 1.6 км (1 миль) радиуст агаарын болон газрын бүрэн хяналт тогтоох шаардлагатай.

Лабораторийн ажилчдын тоог цөөрүүлэхийн тулд "халдвар гарсан" мэт хуурамч мэдээллийн ажиллагаа (Information Operations) явуулж, зөвхөн цэргийн болон стратегийн ач холбогдолтой гол болон цөөн тооны ажилчдыг үлдээх замаар ажиллагааг хөнгөвчилнө. БНХАУ-ын эрх баригчид дэглэм нуран унах үед нотлох баримтыг устгах зорилгоор байгууламжийг зориудаар дэлбэлэх эсвэл эмгэг үүсгэгчийг халдварлуулах эрсдэлтэй.

Хоёрдугаар хувилбар нь Агаарын цохилт ба өндөр хэмийн устгалд оруулах. Энэ нь АНУ-ын цэргийн хүчин газар дээр биечлэн очихгүйгээр, агаараас болон далайгаас пуужингийн цохилт өгөх замаар байгууламжийг бүрэн устгах хувилбар юм. Байгууламжийг физик түвшинд нураахаас гадна, биологийн аюултай материалыг устгахын тулд маш өндөр хэмийн дулаан ялгаруулах зэвсэг ашиглана. Эмгэг төрүүлэгчид (жишээ нь Нипа вирус) халуунд тэсвэртэй байдлаар хувиргагдсан байж болзошгүйг тооцож, шаардлагатай хэмээс 50 хувь илүү халуун хэм үүсгэх галт хэрэгсэл ашиглана. Мөн газар доорх байгууламжийг устгах "бункер устгагч" (bunker-busting) зэвсэг шаардлагатай.

Гуравдугаар хувилбар. Гол боловсон хүчнийг олзлох ба хяналттай устгалд оруулах. Энэ нь хамгийн нарийн бөгөөд хүндрэлтэй хувилбар боловч хамгийн их үр дүнтэй байх боломжтой юм. БНХАУ-ын биологийн зэвсгийн хөтөлбөрт ажилладаг гол эрдэмтэд, цэргийн боловсон хүчнийг олзлохыг зорилгоо болгоно. Хөтөлбөрийг устгах үйл явц нь тухайн байгууламжийн талаарх нарийн мэдээлэл дээр үндэслэн илүү хяналттай явагдана. Энэ хувилбар нь Хятадын биологийн зэвсгийн хөтөлбөрийн талаарх тагнуулын үнэт мэдээллийг олж авах, мөн хөтөлбөр бүрэн устсан гэдэгт хамгийн өндөр итгэл үнэмшил төрүүлэх давуу талтай. Өндөр ач холбогдол бүхий дистрибьютор компаниудын гол давуу тал нь халдварын шинэ голомтуудыг шуурхай илрүүлж, Хятадын холбогдох бүтээгдэхүүнүүдийг (жишээ нь, COVID-19 оношлуур) тухайн байршилд динамикаар нийлүүлэх чадвар юм. Энэхүү дэд бүтэц дээр үндэслэн Хятадын хүрээлэнгүүд өөрсдийн өвөрмөц өгөгдлийн сан, шинжлэх ухааны нөөц болон халдварын эсрэг хариу арга хэмжээ авах "ноу-хау"-гаа нэгтгэдэг.

"Бэлэн байдал" ба Нууц ажиллагаа

Ийм төрлийн дистрибьюторууд нь ирээдүйд гарч болзошгүй COVID-19-ийн бүх төрлийн хувилбарт зохицсон, зардал багатай, хэрэглэхэд хялбар дараагийн үеийн оношлуурыг хөгжүүлэх стратегийн түншлэлийг бий болгох чадвартай. АНУ болон түүний холбоотнууд сонирхож буй гол улс орнууддаа ийм компаниудыг байгуулах замаар Хятадын био-технологийн салбарт хяналт тогтоох боломжтой юм.

3-р хувилбарын эцсийн бүрэлдэхүүн хэсэг нь Хятадын өндөр эрсдэлтэй эмгэг төрүүлэгч судлалын салбарт ажиллаж буй тэргүүлэх эрдэмтдийг олон улсын хурал зөвлөгөөний үеэр өөрийн талд татах буюу урвуулах ажиллагаа юм. Бээжин өөрийгөө био-аюулгүй байдлын салбарт "стандарт тогтоогч" гэж үзэж, COVID-19 цар тахлаас "хамгийн түрүүнд гарсан" гэх ойлголтыг Зүүн Өмнөд Ази, Ойрхи Дорнодод амжилттай түгээж байна. АНУ болон түүний холбоотнууд Хятадын энэхүү "манлайллыг" харуулах зорилготой эрдэм шинжилгээний хурлуудыг ашиглаж болно. Малайз, Тайланд, Индонез, Бирм, Шри-Ланка, Бангладеш, Пакистан, Арабын Нэгдсэн Эмират болон Саудын Араб зэрэг Хятадад "ээлтэй" эсвэл төвийг сахисан орнуудад зохион байгуулагдах хурлууд нь ажиллагаа явуулахад хамгийн тохиромжтой талбар болно.

Уханийн вирус судлалын хүрээлэн (WIV) болон бусад байгууллагын эрдэмтэд Хятадын туршлагыг хуваалцах хурлуудыг хэдийнэ зохион байгуулж эхэлсэн. Энэхүү хандлага нь цаашид "хамтын чадавхыг бэхжүүлэх" нэр дор дээр дурдсан улс орнуудад өргөжих магадлалтай. АНУ болон холбоотнууд эдгээр хуралд оролцож буй Хятадын эрдэмтдийг шаардлагатай мөчид хүссэн байршилдаа шуурхай авчрах нууц тээврийн төлөвлөгөөг "байнгын бэлэн байдалд" (hot standby) байлгах шаардлагатай.

ӨМНӨХ НИЙТЛЭЛҮҮД:

Хятад орон коммунизмаас хойш: Ирээдүйн шилжилтэд бэлтгэх нь!

ХКН нуран унасны дараах АНУ-ын тусгай хүчний оролцоо

Хятад улс коммунист намын дараа: Тэд ардчилалд бэлэн үү?

Хятадын биологийн зэвсгийн лабораториудыг онилох нягт төлөвлөгөө!

Хятадын биологийн зэвсэг: Сирийн үхэр зарааны загвар