Хятадын биологийн зэвсэг: Сирийн үхэр зарааны загвар

Каваока болон түүний хамтрагчид HVRI дээр шувууны гриппийн вирус дээр төвлөрч байсан ч судалгаагаа COVID-19 рүү чиглүүлэн өргөжүүлсэн. 2020 оны 7-р сард нийтлэгдсэн судалгаагаар тэд SARS-CoV-2-ын сорьцуудыг Сирийн үхэр зараанд халдварлуулж, вирус хэрхэн үржих болон өвчлөл үүсгэх явцыг (pathogenesis) шинжилжээ.

SARS-CoV-2 вирус нь үхэр зарааны уушгинд маш эрчимтэй үржиж, халдвар авсан хүний уушгитай ижил шинж чанартай уушгины хүнд хэлбэрийн эмгэг өөрчлөлт, шархлаа үүсгэж байв.

Халдвар авсан үхэр зарааны биед саармагжуулах эсрэг биет үүсч, энэ нь тэднийг дахин халдвар авахаас хамгаалж байгааг тогтоожээ. Халдвар аваад эдгэрсэн амьтны ийлдэсийг (convalescent serum) халдвар аваагүй үхэр зараанд шилжүүлэн суулгахад уушгинд вирус үржихийг үр дүнтэйгээр зогсоож байв.

Каваока болон түүний хамтрагчид энэхүү "Сирийн үхэр зарааны загвар" нь SARS-CoV-2-ын эмгэг жам буюу өвчин үүсэх явцыг ойлгох, мөн вакцин болон вирусийн эсрэг эмийн туршилтыг явуулахад шинжлэх ухааны өндөр ач холбогдолтой гэж дүгнэжээ.

Өнөөдрийн байдлаар CAMS-PUMC (товчоор CAMS) нь Хятад улсын хэмжээнд Био-аюулгүй байдлын 3 болон 4-р түвшний (BSL-3/4) лабораториуд, эмнэлэг, боловсролын байгууламжуудыг багтаасан бүрэн хэмжээний дэд бүтцийг ажиллуулж байна. CAMS нь Хятадын Төрийн зөвлөлийн яамны түвшний гүйцэтгэх байгууллага болох Үндэсний эрүүл мэндийн хороонд (NHC) харьяалагддаг бөгөөд тус хороо нь улсын эрүүл мэндийн бодлогыг боловсруулах үндсэн үүрэгтэй.

Академийн дээвэр дор 19 эрдэм шинжилгээний хүрээлэн, 6 эмнэлэг, 8 сургууль үйл ажиллагаа явуулдаг. Шинжлэх ухааны академи (CAS) болон Инженерийн академийн (CAE) 24 гишүүн, 1073 докторын удирдагч, 1437 магистрын удирдагч багш нараас бүрдсэн шинжээчдийн асар том багтай.

Эрдэм шинжилгээний зөвлөх хороо нь зургаан салбар хэлтэс, 219 гишүүнтэй бөгөөд тэдгээрийг салбартаа тэргүүлэгч эрдэмтэд хэмээн тодорхойлдог.

Дотоод судалгааны үндэсний 23 платформ, үүний дотор улсын гол 6 лаборатори, эмнэл зүйн судалгааны үндэсний 5 төв ажиллаж байна.

2019 оноос хойш дотоодын бусад байгууллагатай хамтарсан 89 судалгааны нэгж байгуулагдаад байна.

• CAMS-ийн вирус судлалын салбарт дараах хүрээлэнгүүд стратегийн өндөр ач холбогдолтой.

• Анагаах ухааны биологийн хүрээлэн (IMB – Куньмин)

• Туршилтын амьтны шинжлэх ухааны хүрээлэн (ILAS – Бээжин)

• Эмгэг үүсгэгч биологийн хүрээлэн (IPB – Бээжин) болон түүний салбар нэгж Кристоф Мерьегийн лаборатори (CML).

Ялангуяа ILAS хүрээлэн нь хүншүүлсэн хулгана, усны булга (ferrets) болон приматуудыг (бичин төрөл) ашиглан гаргасан аюултай эмгэг үүсгэгч нь хүнд шууд халдах замыг илрүүлэх өндөр эрсдэлтэй судалгаануудыг дагнан хийдэг.

Галвестон дахь Техасын Их сургуулийн анагаах ухааны салбарын (UTMB) доктор Жеймс ЛеДук болон CAMS-ийн хооронд солилцсон, хууль ёсны дагуу олж авсан имэйл харилцаанаас үзвэл, Куньмин дахь Анагаах ухааны биологийн хүрээлэн (IMB) нь BSL-4 түвшний лабораторитой болох нь илэрсэн байна.

Уг лаборатори нь UTMB-тэй хамтран өндөр эрсдэлтэй вирус судлалын судалгаа хийж байсан бөгөөд энэхүү хамтын ажиллагаанд Хятадын зөвхөн сонгогдсон цөөн тооны эрдэмтэд оролцох эрхтэй байдаг ажээ. Өмнө нь олон улсын шинжээчид Хятадад ердөө хоёрхон BSL-4 лаборатори (Ухань дахь WIV болон Харбин дахь HVRI) байдаг гэж таамаглаж байсан юм.

Энэхүү хамтын ажиллагааны гол холбогч хүн нь UTMB-ийн доктор ЛеДукын багийн гишүүн, доктор Ши Пэй-Ёнг юм. Тэрбээр SARS-CoV-2-ын "spike" (баяжуулалтын) уургийг генетикийн аргаар өөрчлөх замаар вирусийг байгалийн төрлөөсөө илүү халдварлах чадвартай болгох судалгааг хийж байсан бөгөөд энэ нь Куньмин дахь түншүүдийнх нь сонирхолтой яв цав нийцэж байсан гэж үзэж байна.

Ши (Shi) нь Хятадын Ардын чөлөөлөх армийн (PLA) Анагаах ухааны академи (AMMS) болон Хятадын Анагаах ухааны академитай (CAMS) хамтран вирусийг зориудаар өөрчлөх, тухайлбал, "Зика" вирусийн эрлийз вакцин гарган авах болон хулгана дээр хийсэн "Зика GoF" (чадварыг нэмэгдүүлэх) зэрэг халдварт өвчний бусад төсөл дээр өргөн хүрээнд ажиллаж ирсэн. Ши-гийн гол түншүүдийн нэг болох Ци Чэнь (Qi Chen) нь AMMS-ийн харьяа Микробиологи болон тархвар судлалын хүрээлэнгийн вирус судлалын лабораторийн захирал юм. Ийм тодорхой хэлхээ холбоо байсаар атал Хятадын зохицуулах байгууллагууд Техасын их сургуулийн Анагаах ухааны салбарын (UTMB) багийг өөрсдийнх нь байгуулахад тусалсан Кунмин дэх BSL4 (аюулгүй байдлын 4-р зэрэглэлийн) лабораториос гэнэт хөөж гаргасан байна.

Доктор Чао Шань (Chao Shan) нь Уханий Вирус судлалын хүрээлэн (WIV) болон UTMB-ийн ЛеДюк-ийн багт давхар албан тушаал хашиж байв. Чао нь Ши болон бусад судлаачидтай хамтран GoF (чадварыг нэмэгдүүлэх) судалгааг баталсан хэд хэдэн бүтээл хэвлүүлжээ. 2020 оны PNAS сэтгүүлд нийтлэгдсэн судалгаагаар Чао, Ши нар багийнхнтайгаа хамтран Азийн Зика вирусийн омгийг (2010 онд Камбожоос илрүүлсэн FSS13025) авч, түүнд V473M гэх генийн өөрчлөлтийг суулгасан байна.

Энэхүү генийн өөрчлөлт нь нярай хулгануудын мэдрэлд хортой чанарыг (neurovirulence) мэдэгдэхүйц нэмэгдүүлж, жирэмсэн хулгануудын эхэс болон ургийн толгойд вирусийн ачааллыг ихэсгэжээ. Улмаар уг "E-V473M" мутацид орсон омгийг макака сармагчин дээр туршиж үзэхэд вирус үржих чадвар нь эрс нэмэгдсэн байна. Энэ нь реверс-генетикийн (reverse genetics) арга техникт суурилсан GoF (чадварыг нэмэгдүүлэх) судалгааны тодорхой баталгаа юм.

2020 оны 9-р сард CAMS-ийн Хэ Юшянь болон AMMS, Бээжингийн Лайфомикс хүрээлэн, Цэргийн танин мэдэхүй, тархи судлалын хүрээлэнгийн хамтарсан баг SARS-CoV-2 вирусийг serial passaging-ын аргаар судалсан тухайгаа нийтлүүлжээ. Үүнийгээ вакцины үр нөлөөг сайжруулах” гэж тайлбарласан байна.

Дараалсан дамжуулалт гэдэг нь хамгийн их халдварлах чадвартай вирусийн омгийг тасралтгүй сонгон авч, тусгаарлаад, дараа нь тэдгээрийг нэгтгэн хулгана руу дахин шахах замаар байгаль дээрх SARS-CoV-2-оос илүү халдварлах чадвартай, илүү хөнөөлтэй, эсвэл эм болон вакцинд тэсвэртэй шинэ вирусийн омгийг зориудаар гарган авах үйл явц юм. Уг судалгааны хамтран зохиогчдын дийлэнх нь Хятадын Ардын чөлөөлөх армийн (PLA) шууд удирдлагад байдаг байгууллагуудаас гаралтай байв.

2021 оны 10-р сард Бээжин дэх CML-ийн судлаачид лабораторийн нөхцөлд өөрсдийн "синтетик (нийлэг) SARS-CoV-2" вирусийг бүтээж, түүнийгээ "SARS-CoV-2-GFP replicon" гэж нэрлэжээ. Үүнийг "эмчилгээний хувилбаруудыг илүү сайн тодорхойлох" зорилготой гэж тайлбарласан байна. Тэд өгүүлэлдээ "Халдвар үүсгэхгүй SARS-CoV-2 репликон бүтээх" гэсэн гарчиг өгсөн боловч уг синтетик вирус нь туршилтын явцад бодит байдал дээр өөрөө өөрийгөө хувилан үржиж (replicate) байсныг тэмдэглэн үлдээжээ.

Дэлхий даяар үйлдвэрлэсэн хамгийн үр дүнтэй SARS-CoV-2 вакцинуудын аль нь ч синтетик вирус бүтээх, дараалсан дамжуулалт эсвэл GoF-ийн ямар нэгэн арга техникийг ашиглаж хийгдээгүй юм. Одоогийн вакцинууд хүнд хэлбэрийн өвчлөлөөс хангалттай хамгаалж байгааг харгалзан үзвэл, зориудаар хүчжүүлсэн (artificially enhanced) SARS-CoV-2 вирусийн эсрэг нэмэлт вакцин боловсруулах иргэний шинжлэх ухааны тодорхой үндэслэл байхгүй байна.

Энэхүү судалгаанууд нь CAMS, AMMS болон бусад цэргийн хүрээлэнгүүд Уханий Вирус судлалын хүрээлэнгийн (WIV) сарьсан багваахайн коронавирус дээр ашиглаж байсан GoF аргуудыг үргэлжлүүлэн ашигласаар байгааг харуулж байна.

2021 оны 10-р сард Бээжин дэх CAMS-ийн хяналтад байдаг Төв лабораторийн (CML) судлаачид лабораторийн нөхцөлд өөрсдийн синтетик (нийлэг) SARS-CoV-2 вирусийг бүтээж, түүнийгээ "SARS-CoV-2-GFP replicon" гэж нэрлэжээ. Үүнийг "эмчилгээний хувилбаруудыг илүү бүрэн дүүрэн тодорхойлох" зорилготой гэж тайлбарласан байна. Тэд өгүүлэлдээ "Халдвар үүсгэхгүй SARS-CoV-2 репликон бүтээх ба түүнийг эмийн үнэлгээнд ашиглах нь" гэсэн гарчиг өгсөн боловч уг синтетик вирус нь туршилтын явцад бодит байдал дээр өөрөө өөрийгөө хувилан үржиж (replicate) байсныг тэмдэглэн үлдээжээ.

Анхаарал татах зүйл нь, дэлхий даяар үйлдвэрлэсэн хамгийн үр дүнтэй SARS-CoV-2 вакцинуудын аль нь ч синтетик вирус бүтээх, дараалсан дамжуулалт (serial passaging) эсвэл GoF-ийн ямар нэгэн арга техникийг ашиглаж хийгдээгүй юм. Одоогийн вакцинууд хүнд хэлбэрийн өвчлөлөөс хамгаалах өндөр үзүүлэлттэй байгааг харгалзан үзвэл, зориудаар хүчжүүлсэн (artificially enhanced) SARS-CoV-2 вирусийн эсрэг нэмэлт вакцин боловсруулах иргэний шинжлэх ухааны тодорхой үндэслэл байхгүй байна. CAMS/CML-ийн энэхүү судалгаа нь CAMS, AMMS, Цэргийн танин мэдэхүй, тархи судлалын хүрээлэн болон Бээжингийн Лайфомикс хүрээлэнгүүд Уханий Вирус судлалын хүрээлэнгийн (WIV) сарьсан багваахайн коронавирус дээр ашиглаж байсан GoF аргуудыг үргэлжлүүлэн ашигласаар байгааг харуулж байна.

Мөн CAMS нь MERS (Ойрхи Дорнодын амьсгалын замын хам шинж) вирус дээр GoF судалгаа хийж байна. "Резус макака сармагчныг MERS коронавирусээр халдварлуулах замаар гаргаж авсан амьтны загвар" нэртэй судалгаандаа CAMS-ийн Яо Янфэн, Бао Линлин, Дэн Вэй, Цинь Чуань нар сармагчны загвар нь MERS халдварын эмгэг төрүүлэлтийг (pathogenesis) судлахад үр дүнтэй эсэхийг тогтоохыг зорьжээ. Судалгааны баг MERS-ийн дээжийг доктор Рон Фушье-гээс авч, тэдгээрийг резус макака сармагчны уушгинд шууд халдварлуулан, бие махбодынх нь хариу үйлдлийг ажигласан байна.

Халдвар авсан сармагчингуудад өвчний клиник шинж тэмдэг илэрч, вирус үржиж, эд эсийн гэмтэл (lesions) үүсэж, саармагжуулах эсрэг биет ялгарч байгааг судлаачид мэдээлэв. Түүнчлэн сармагчны загвар нь вирусийн өсөлтийг дэмжиж, амьсгалын замын болон ерөнхий биеийн өвчлөл, эд эсийн эмгэг өөрчлөлтийг (pathology) харуулдаг болохыг тэд баталжээ. Эдгээр судлаачид ижил төстэй туршилтуудыг хулгана, илүүс (ferret), далайн гахай (guinea pig) дээр хийсэн гэж мэдэгдсэн боловч өгөгдлөө нийтлэхгүй байхаар шийдсэн байна.

Доктор Бао Линлин нь энэхүү MERS судалгаанаас гадна H7N9 (шувууны грипп) вирус болон бусад GoF судалгаануудаараа онцгой анхаарал татаж байгаа юм.

ӨМНӨХ НИЙТЛЭЛҮҮД:

Хятад орон коммунизмаас хойш: Ирээдүйн шилжилтэд бэлтгэх нь!

ХКН нуран унасны дараах АНУ-ын тусгай хүчний оролцоо

Хятад улс коммунист намын дараа: Тэд ардчилалд бэлэн үү?

Хятадын биологийн зэвсгийн лабораториудыг онилох нягт төлөвлөгөө!