Хиймэл оюуны аюулгүй байдлын уриалгад Хятад яагаад сэжиглэнгүй ханддаг вэ?

Хиймэл оюуны дэлхийн сүйрлийн талаарх анхааруулга нь Хятадад Барууны соёлын нөлөө, эсвэл Хятадын AI компаниудыг АНУ-ын өрсөлдөгчдийг гүйцэж түрүүлэхээс сэргийлэх гэсэн арга заль мэт санагддаг байна.

The New York Times (2026-09-27)

Технологийн эрдэмтдийн нойрыг хулжааж буй айдас бол дэлхийн хэмжээний дроны дайн дэгдээх, эсвэл цөмийн бөмбөг дэлбэлэхийг нь зогсоож чадахааргүй тийм өндөр түвшинд хүрсэн хиймэл оюун юм.

Бээжинд бол үүний хариу маш энгийн байж болно. Цахилгааныг нь таслах, интернетийг нь бүрэн хаах, эсвэл хяналтаас гарсан AI-ыг хариуцаж буй хүмүүсийг баривчлах.

АНУ-ын томоохон лабораториуд дэвшилтэт загварууд нь туршилтын үед хязгаарыг давж, бодит ертөнцийн системүүдэд халдсан гэж мэдэгдсэний дараа зарим технологийн захирлууд болон албаны хүмүүс AI нь хүн төрөлхтний эсрэг аюул заналхийлж байна хэмээн анхааруулж, Бээжин, Вашингтон хоёрыг хамтран ажиллахыг уриалжээ.

Гэвч Хятадын хувьд эдгээр анхааруулга нь хол, яахын аргагүй Барууных шиг санагддаг. Эрх баригч Коммунист нам технологийн хяналтаа алдана гэсэн ойлголт нь төсөөлөхийн аргагүй зүйл юм. Эрх баригчид урьд нь нийгмийг тогтворгүйжүүлж болзошгүй бусад технологийг, ялангуяа интернетийг амжилттай хянаж ирсэн. Цар тахлын үеэр Засгийн газар бүхэл бүтэн хотуудыг локдаун хийж, зуун сая иргэдийг хянаснаар том хэмжээний хямралыг барьж чадахаа харуулсан.

"Тэд хотыг бүхэлд нь эрчим хүчгүй болгож чадна. Тэд хүмүүсийн утсыг нь хураан авч чадна. Тэдэнд бодит ертөнцөд асар их эрх мэдэл бий" гэж Хятад дахь AI болон технологийн тухай бичдэг нийтлэлч Афра Ванг хэлжээ.

"Ард иргэдээ ингэж их хянаж байхад компьютер дээр амьдардаг AI шиг зүйл аймшигтай гэж намыг хэрхэн сэнхрүүлэх вэ?" гэв.

Сэжиглэнгүй өнцгөөр харвал сүйрлийн аюул заналхийллийн анхааруулга нь Хятадын AI компаниудыг АНУ-ын өрсөлдөгчдөөсөө илүү гарахаас сэргийлэх гэсэн арга заль мэт сонсогдож байгаа бөгөөд АНУ-ын AI компаниуд зах зээлийн манлайллаа хадгалахын тулд "айдсын маркетинг" ашиглаж байна гэж Хятадын хэвлэлүүд мэдээлж байна.

"Дотоодын салбарын хүрээнийхэн болон миний эргэн тойрны хүмүүсийн ихэнх нь үүнийг зүгээр л тоохоо больсон" гэж саяхныг хүртэл Цинхуа их сургуульд хүн ба компьютерын харилцан үйлчлэлийн технологи болон AI-ын аюулгүй байдлын талаар судалгаа хийж байсан Цай Жэ хэлэв. Салбарын олон хүний хувьд оршин тогтнохуйн эрсдэл нь алсдаа ач холбогдолтой зүйл мэт санагддаг гэж тэрбээр хэлэв.

"Бид AI-ыг эхэн үедээ явж байна гэж харсаар байна. Гол анхаарал нь боломж ба инноваци руу шууд чиглэсэн хэвээр байна" гэж тэр хэлэв.

Зарим хүний хувьд AI-ын сүйрлийн онол нь сүйрэл болон хүний үйл гэх ойлголтоороо Христэд итгэгчдийн шинж чанартай, ялангуяа харийн санагддаг. Нэгэн блогчин Барууны AI-аас айх айдас нь Мэри Шеллигийн "Франкенштейн" зохиол болон зөвхөн Бурханы эзэмшил болох амьдралыг бүтээхийг заналхийлсэний төлөө хүн шийтгэгддэг сэдэвтэй адил гэж харьцуулжээ.

"Амьдрал бүтээсний төлөө шийтгэгддэг энэ хүүрнэл зүйн уламжлал Хятадын соёлд байдаггүй" гэж тус блогчин дүгнэжээ.

Бээжинд байрладаг AI аюулгүй байдлын зөвлөх үйлчилгээний "Конкордиа" компанийн AI аюулгүй байдал, засаглалын дарга Лян Фан хэлэхдээ Хятадын тэнгэр болон Бурханы талаарх ойлголт нь уг технологийг хэрхэн өөрөөр харахад нөлөөлж болно гэжээ.

Тэрбээр Хятадын соёлд "тэнгэр ба хүн төрөлхтний нэгдэл" болон хүн бол байгалийн салшгүй нэг хэсэг гэсэн санааг чухалчилдаг болохыг хэлэв. "AI-ыг оролцуулаад бүх зүйл байгалиас гаралтай. Тиймээс технологийг сүйрэл авчрах гадны хүч гэхээсээ илүүтэй зэрэгцэн орших нөхөр гэж үздэг" гэж тэр хэлэв.

Гэсэн хэдий ч Anthropic-ийн "Mythos" хэмээх хүчирхэг AI загвар болон бусад ижил төрлийн загвар гарсан нь Хятадыг санаа зовиноход хүргээд байна. AI агентууд хяналтаас гарах, хакеруудад ашиглагдах, эсвэл биологийн зэвсэг хийхэд хэрэглэгдэх талаар шинэ удирдамж, анхааруулгыг албаны хүмүүс гаргажээ.

Албаныхан AI компаниудыг цахим халдлагад ашиглагдаж болохуйц хортой код үүсгэхээс сэргийлж, хяналт тавихыг шаардсан Цахим гэмт хэргийн тухай хуулийн төслийг боловсруулсан байна.

Мөн эрх баригчид энэ сард Хятадын "AI аюулгүй байдлын засаглалын хүрээ" баримт бичгийн шинэчилсэн хувилбарыг гаргасан бөгөөд энэ нь ирээдүйн зохицуулалтын чухал илэрхийлэл юм. Энэ нь AI системүүд хөгжүүлэгч хүний тусламжгүйгээр, эсвэл маш бага тусламжтайгаар өөрсдийгөө сайжруулах хангалттай хүчтэй болж, хяналтаас гарах боломжтой талаар Цахиурын хөндийн зарим таамагтай нийцэж байв.

Энэ сарын эхээр Интернетийн зохицуулах байгууллага болох Хятадын Цахим орон зайн захиргааны ахлах албан тушаалтан Ван Лихон AI-аар ажилладаг цахим халдлагууд нь уламжлалт хамгаалалтын системүүдийг давж гарсан гэж хэлэв. "AI бүрэн хяналтаас гарах эрсдэлд нэн даруй өндөр сонор сэрэмжтэй байх шаардлагатай" гэж тэр хэлжээ.

Хятадын зарим судлаач AI хэт хурдан хөгжиж буй эрсдэлийн талаар олон жилийн турш анхааруулсаар ирсэн. 2024 онд Шанхай дахь Фүдань их сургуулийн Пань Сюэдун болон бусад судлаач Meta болон Alibaba-ийн түгээмэл хоёр хэлний загвар нь өөрийгөө хувилан олшруулах чадвартай болохыг тогтоожээ. Энэ нь AI хүн төрөлхтөнийг илүүрхэх боломж руу чиглэсэн нэг алхам гэж үзэж байна.

Өнгөрсөн жил AI-ын аюулгүй байдлын бага хурал дээр тус нийтлэлийн талаар ярихдаа ноён Пань өөрийн хамтран зохиогчдын хамт "AI эрсдэл нь зөвхөн шинжлэх ухааны уран зөгнөлт салбарт хязгаарлагдахаа больж, хэлэлцүүлэг болон хяналт шаардсан бодит асуудал болсныг хүргэхийг хүссэн" гэж хэлэв.

Гэвч эцсийн дүндээ Бээжингийн нүдээр AI бол нарийн төлөвлөлттэйгээр улс орны сайн сайхны төлөө ашиглаж болох бусад технологитой л адил юм. Хятад улс аль хэдийн энэ салбарт дэлхийд хамгийн чанд зохицуулалттай зарим дүрмийг мөрдөж байна. AI-аар бүтээгдсэн контент нь шошготой байх ёстой. AI загваруудыг нийтэд гаргахаас өмнө бүртгүүлж, эрх баригчдаар батлуулсан байх шаардлагатай.

Хятадад өргөн хүрээний зохицуулалт, туршилтын шаардлага байдаг ч AI системийг химийн, эсвэл биологийн зэвсэг хийхэд ашиглах зэрэг асар том гамшгийн эрсдэлийг турших хууль ёсны шаардлага байхгүй.

Хятадын AI компаниуд аюулгүй байдлын арга хэмжээнийхээ талаар АНУ-ын компаниуд шиг нээлттэй биш юм. Тэдний зарим нь загвараа гаргахаасаа өмнө аюулгүй байдлын үнэлгээний үр дүнг нийтэлдэггүй. Үр дүнгээ мэдээлдэг хэд нь АНУ-ын компаниудтай харьцуулахад цөөн мэдээлэл өгч, бага давтамжтай мэдээлдэг гэж Конкордиа тэмдэглэжээ. Тус байгууллага 2025 оны 6-р сараас 2026 оны 5-р сарын хооронд Хятадын AI-ын тэргүүлэх 10 компанийн ердөө 5 нь ийм үнэлгээний үр дүнг тайлагнасныг тогтоосон байна.

Шанхайд байрладаг "Хятадын AI аюулгүй байдлын нээлттэй нийгэмлэг"-ийг үүсгэн байгуулагч Сара Сун хэлэхдээ AI-ын аюул заналхийллийн талаарх АНУ-ын мэтгэлцээн нь Хятадад хэлэлцүүлэг өрнүүлэхэд тусалсан гэв.

Гэвч Anthropic компанийн гүйцэтгэх захирал Дарио Амодей Хятадыг шүүмжилсэн нь эсэргүүцэл дагуулсныг тэрбээр тэмдэглэв. AI-ын аюулын талаарх нээлттэй захидалдаа ноён Амодей ардчилсан орнууд Хятад шиг авторитар орнуудаас технологийн манлайллаа хадгалах шаардлагатай гэж хэлсэн. Тэрбээр Хятадын дэвшилтэт чип болон AI хөгжүүлэхэд шаардлагатай бусад төхөөрөмжийн хүртээмжийг цаашид улам хязгаарлахыг уриалсан юм.

"Дарио ийм хатуу байр суурь баримталсан нь энэ нөхцөл байдалд үнэхээр нэмэргүй байсан" гэж хатагтай Сун хэлэв.

Ийм төрлийн мэдээлэл нь AI-ын талаарх сүүлийн үеийн анхааруулгуудын эрсдэлд үнэхээр зовнисон гэхээсээ илүү Хятадыг хойш татах үндэслэл мэт харагдуулж байна гэж тэр хэлэв. Энэ нь түүнтэй адил хүмүүст Хятадад AI-ын аюулгүй байдлын талаарх мэдлэгийг дээшлүүлэхэд улам хэцүү болгож байна.

"Хятадад шинэ үеийн AI-ын эрсдэлд үнэхээр зовинож, аюулгүй байдлыг хангах" болон олон улсын хариу арга хэмжээг зохицуулах сонирхолтой хүмүүс байдаг" гэж тэр хэлэв.

Үнэхээр ч Хятадын цахим сүлжээний сэтгэгдэл бичигчид Anthropic-ийг "А-чу" гэж нэрлэсэн бөгөөд энэ нь AI гигантыг адгуустай зүйрлэж доромжилсон утгатай үг юм. Хятадын төрийн телевизтэй холбоотой Юйюань Таньтянь блогтоо ноён Амодей шиг Америкийн технологийн удирдагчдын талаар "тэдний удаашруулахыг хүсч буй цорын ганц зүйл бол бусад хүмүүсийн гүйцэж очих хурд юм" гэж бичжээ.

Хятадын кибер аюулгүй байдлын нөлөө бүхий удирдах ажилтан Чжоу Хунйи хэлэхдээ шийдэл нь хурдаа сааруулах биш, харин AI-аар хамгаалах чадамжаа хурдасгах явдал юм. "AI-ыг ашиглан AI-ыг ял" гэж тэр өнгөрсөн долоо хоногт цахим орчинд нийтэлсэн видеондоо хэлжээ. "Хэрэв та AI ашиглан халдвал би AI ашиглан хамгаална. Хэрэв та ухаалаг агенттай сүргүүдийг байршуулвал би аюулгүй байдлын агентуудаар сөрөх болно".

Энэ сарын эхээр цахим сүлжээнд нийтэлсэн нийтлэлдээ Хятадын AI-ын "DeepSeek" стартапын инженер Anthropic-д дэлхийн хамгийн дэвшилтэт AI хэрэгслүүдийг монополчлохыг зөвшөөрөх нь Дэлхийн II дайнд Гитлер цөмийн бөмбөгний технологийг эхлээд олж авсантай адил аюултай зүйл болно гэжээ.

Энэ мөн чанараас харахад Хятадын удирдагч Ши Жиньпин Вашингтонд Ерөнхийлөгч Трампад "AI-ыг сайн сайхны төлөө удирдаж, зохицуулах ёстой" гэж хэлсэн ч АНУ, Хятад хоёр AI-ын аюулгүй байдлын талаар аливаа тохиролцоонд хүрэх магадлал улам бага харагдаж байна.

"Хэрэв АНУ хурдаа сааруулж байна гэж хэлвэл Хятад үүнд итгэхгүй" гэж Фүдань их сургуулийн Америк судлалын төвийн дэд захирал Чжао Минхао хэлэв. "Хэрэв Хятад хурдаа сааруулж байна гэж хэлвэл АНУ ч бас итгэхгүй."