

Монголчуудын өрөвдөх зөн, монгол хүний ёс жудаг, шударга ёсны тэмцлийг ашиглан хандив гэх халхавчтай, гоёор хэлбэл ашигтай бизнес, муухайгаар хэлбэл мэргэжлийн залилан хийгчид цөөнгүй болжээ. Хамгийн сүүлийн жишээ гэвэл “Ард түмний колонк”. Нийтдээ 100 гаруй сая төгрөг “Ард түмний колонк”-т цугларснаас харвал асуудал нь тоондоо биш бидний толгой дотор байна гэсэн үг. Өөрөөр хэлбэл, хууртах тэнэг хар мянгаараа байхад хуурах луйварчин хэдэн арваараа олдоно. Энэ бол өнөөдрийн бидний нийгмийн хамгийн гашуун, гэхдээ хүлээн зөвшөөрөхөөс өөр аргагүй бодит дүр зураг. Нягталж шалгадаггүй, сэтгэлийн хөдөлгөөнөөр ханддаг бидний энэ гэнэн, мухар итгэл дээр л хандивын бизнес, хандивын залилан цэцэглэж байна.
Хэдэн зүс буруу “мал”-ынхаа буянд эд хөрөнгө, эрх мэдэлтэй амьдарч яваа хүмүүсийг угтаа буруутгах ч аргагүй юм. Харин тэдэнд мэхлэгдэж, тэдний залилангийн бай болж яваа хар массын хохь. Тэд хэтэрхий нинжин сэтгэлтэйдээ ч тэр үү, эсвэл гэнэн тэнэгдүүхэн ч гэх үү, бүр тэнэг мангар ч гэмээр юм уу. Хамгийн эмгэнэлтэй нь, ийм хүмүүс сонгуульд оролцдог гэхээр Монгол Улс авлига, хулгай, дээрэм, тонуулдаа идэгдэхээс яалтай билээ. Ядаж л жинхэнэ хандив, мэргэжлийн залилан хоёроо ялгаж, салгах хэмжээний хэрсүү иргэд цөөхөн байна. Гол харуусал энэ юм.
Монголд хандивын талаар ямар нэгэн зохицуулалт, дүрэм, журам байхгүй. Хэн дуртай нь, хэзээ хүссэн үедээ хувийн дансаа тавиад олон нийтээс мөнгө татах боломжтой эрх зүйн "хоосон орон зай" ноёлж байна. ТББ-ын тухай хууль, татварын ерөнхий хуульд хандивын тухай ганц хоёр ерөнхий заалт байхаас биш, хувь хүн олон нийтээс хөрөнгө төвлөрүүлэх, түүнийгээ тайлагнах талаар тусгайлсан зохицуулалт хууль, дүрэм огт байхгүй.
Иймээс хандивын данс руу орсон мөнгөний зарцуулалт харанхуй бүрхэг үлдэж байна. Хэдэн төгрөг цугларсан бэ, хэчнээн төгрөг илүү гарсан бэ, хаана, юунд зарцуулсан бэ гэдэгт хариулах эзэнгүй үлддэг. Ийм хөрсөн дээр л хандив гэх залилан буюу бусдын асуудал, зовлонгоор зоологчид үржиж байдаг. Нэг хүний эмчилгээний түүхийг эвлүүлж тараах, хуурамч диагноз ашиглах, зорилгоосоо хэтрүүлж мөнгө татах ёс зүйгүй үзэгдлүүд гаарсаар. Үнэнийг хэлэхэд нийгмийн нэг хэсэг нь хандиваас залхаж, хандивыг үзэн ядах хэмжээнд очсон байна. Эцэстээ энэ бүхний хохирогч нь амь нас нь дээсэн дөрөөн дээр байгаа жинхэнэ өвчтэй, зовлонтой нэгэн болж үлдэж буй нь л хамгийн гунигтай юм.
Мэдээж, үүнийг зөвхөн хувь хүний ёс суртахууны асуудал гэж харах нь нэг талаасаа өрөөсгөл. Хандив гэх мэргэшсэн залилан бий болсон нь улстөрчдийн эх захгүй хулгай, луйврын үр дагаврын уршиг. Иргэд нь ажилтай орлоготой, эрүүл мэндийн салбарын үйлчилгээ нь дэлхийн стандартад нийцсэн, амьдрах орчин нөхцөл, идэж уух болгон нь эрүүл ахуйн нөхцөл хангасан улсад амьдарч буй бол хандив гуйж баяжих, хөлжих тухай ойлголт байхгүй.
Төр засаг нь ажлаа хийхгүйгээс болж иргэд нь шударга ёс хүсдэг, хандивт нэгддэг, үүнийг овжноор ашиглагчдад олз болж буй хэрэг. “Ард түмний колонк” бол ард түмнийх байхгүй гэдгийг ард түмэн нь даанч мэдэхгүй. Чухамдаа “Эрдэнэт” зуун хувь ард түмний үйлдвэр боллоо гэх Ц.Нямдоржийн тэр жилийн үгтэй ижилхэн агаад түүний нэг жижигхэн хувилбар болох залилангийн үйлдэл шүү дээ.
Тэгэхээр Өмнөд Солонгос болон бусад орнуудтай адил 5-10 сая төгрөгөөс дээш хандив олон нийтээс татах бол холбогдох байгууллагад бүртгүүлж, зөвшөөрөл авдаг байх хуулийн хатуу гарц хэрэгтэй байна. Хоёрдугаарт, санхүүгийн ухаалаг шийдэл буюу зориулалтын тусгай данс системийг нэвтрүүлэх учиртай. Хандивын мөнгийг хувь хүний хувийн хэрэглээний дансанд дур мэдэн байршуулах бус, зөвхөн тухайн зорилгод зориулж нээгээд, зарцуулалт хийхдээ мөнгийг гар дээр нь бэлнээр өгөхгүйгээр шууд эмнэлэг, сургууль, үйлчилгээ үзүүлэгч байгууллагын данс руу шилжүүлдэг байх нь залилангаас сэргийлэх хамгийн том дархлаа болно.
Хэрэвзээ, хандив энэ байдлаараа цааш үргэлжилбэл монголчуудын өгөөмөр, нинжин сэтгэл утгаа алдаж, нийгмийн итгэлцэл үндсээрээ нурахад хүрнэ. Нийгмийн суурь итгэлцэл нь тухайн үндэстний дархлааны систем юм. Нийгмийн итгэлцэл нь нурсан улсад хувь хүн зөвхөн амиа бодоход хүрдэг. Энэ нь гадны нөлөө, аливаа хямрал сорилтын өмнө үндэстнээрээ нягтарч чадахгүй сул дорой болоход хүргэдэг хамгийн том аюул юм. Хандивын ард нуугдсан хар мөнгө угаалт, мэргэжлийн залиланг цэгцлэх нь зөвхөн мөнгөний урсгалыг хянахаас илүүтэй нийгмийн үнэт зүйл, ирээдүйн итгэлцлийг аврах хамгийн чухал үндэсний аюулгүй байдлын асуудал билээ.

journalist
Хүндэтгэлтэй, соёлтой хэлж бичихийг хүсье. Сэтгэгдлийг нийтлэлийг уншигчид шууд харна.