

2026 оны сүүлч гэхэд дэлхийн эдийн засаг хоёр хүчирхэг, эсрэг тэсрэг хүчний огтлолцол дээр тэнцвэрээ олохыг хичээж байна.
Нэг талаас Ойрхи Дорнодын цэргийн мөргөлдөөн, Персийн булангийн эрчим хүч болон бордооны нийлүүлэлтийн тасалдал нь нийлүүлэлтийн сөрөг шок үүсгэж, инфляцыг дахин өдөөж байна. Нөгөө талаас хиймэл оюун ухааны (AI) дэд бүтэц, технологийн салбарт хийгдэж буй асар их хөрөнгө оруулалт нь эрэлтэд суурилсан эерэг түлхэц болж, дэлхийн эдийн засгийг гүнзгий уналтаас аварч байна. Олон Улсын Валютын Сан (ОУВС) 2026 оны аравдугаар сард нийтэлсэн "Дэлхийн эдийн засгийн төлөв" тайландаа энэхүү нөхцөл байдлыг "Дарамт доорх тэсвэрлэлт ба хойшлуулшгүй сонголтууд" хэмээн тодорхойлсон бөгөөд дэлхийн эдийн засгийн тэсвэрлэлт улам бүр жигд бус, өндөр өртөгтэй болж байгааг онцолжээ.
(2026-11-16)
Макро эдийн засгийн өсөлтийн төлөв ба байгууллагуудын төсөөлөл
Дэлхийн тэргүүлэх санхүү, эдийн засгийн байгууллагуудын 2026 оны сүүлийн хагаст гаргасан тооцооллоор дэлхийн дотоодын нийт бүтээгдэхүүний (ДНБ) өсөлт 2024–2025 оны дундаж болох 3.5% саарч, 2026 онд 2.5%-3.1% хооронд хэлбэлзэх төлөвтэй байна.
Олон улсын валютын сан 2026 оны аравдугаар сарын шинэчилсэн төсөөллөөр дэлхийн эдийн засгийн өсөлт 2026 онд 3.1% болж саарсны дараа, мөргөлдөөн даамжрахгүй, эрчим хүчний зах зээл аажмаар тогтворжсон нөхцөлд 2027 онд 3.4% болж сэргэнэ гэж үзжээ.
Эдийн Засгийн Хамтын Ажиллагаа, Хөгжлийн Байгууллага (ЭЗХАХБ): 2026 оны есдүгээр сарын завсрын тайландаа дэлхийн ДНБ-ий өсөлтийг 2026 онд 2.9%, 2027 онд 3.0% байна гэж тооцоолсон. Харин Персийн булангийн эрчим хүчний нийлүүлэлтийн тасалдал 2027 оныг дуустал үргэлжилбэл дэлхийн өсөлт 2026 онд 2.1%, 2027 онд 1.8% хүртэл унах эрсдэлтэйг анхааруулсан байна.
Дэлхийн Банк: Илүү болгоомжтой байр сууринаас хандаж, Ойрхи Дорнодын мөргөлдөөний улмаас эрчим хүчний үнэ огцом өссөн нь дэлхийн өсөлтийг 2026 онд 2.5% хүртэл сааруулна гэж дүгнэсэн бөгөөд хөгжиж буй орнуудын нэг хүнд ногдох орлогын өсөлт цар тахлаас хойших хамгийн доод түвшинд хүрч байгааг тэмдэглэжээ.

Эрчим хүчний шок ба инфляцын дахин сэргэлт
Сүүлийн хоёр жилд аажмаар буурч байсан дэлхийн инфляц 2026 онд дахин эрчимжиж, төв банкуудын мөнгөний бодлогыг зөөлрүүлэх орон зайг хумилаа. ОУВС-гийн тооцооллоор дэлхийн ерөнхий инфляц 2025 оны 4.1%-иас өсөж, 2026 онд 4.7% хүрэх бөгөөд 2027 онд л 4.1% болж буурах төлөвтэй байна. ЭЗХАХБ мөн "Их 20"-ийн орнуудын инфляц 2026 онд 4.0% хүрснийг онцолсон.
Инфляцын энэхүү давалгааны гол хөдөлгөгч хүч нь газрын тос, байгалийн хий болон хөдөө аж ахуйн түүхий эдийн үнийн өсөлт юм. ОУВС-гийн мэдээллээр 2026 онд газрын тосны дундаж спот үнэ баррель тутамд $89 хүрчээ. Түүнчлэн ЭЗХАХБ-ын тайланд дурдсанаар Персийн булангийн бүс нутгаас нийлүүлдэг хүхэр, аммиак, мочевин зэрэг бордооны түүхий эд болон хөнгөн цагааны экспорт саатсан нь дэлхийн хүнсний аюулгүй байдал болон аж үйлдвэрийн үйлдвэрлэлийн өртөгт шууд дарамт учруулж, дэлхийн худалдааны өсөлтийг 2026 онд 3.1% хүртэл сааруулахад хүргэв.

AI-ийн хөрөнгө оруулалт ба бүс нутгийн ялгаа
Өнөөгийн дэлхийн эдийн засгийн хамгийн сонирхолтой үзэгдэл нь улс орнуудын хооронд үүсээд буй "ялгаатай хоёр хөгжил” юм. Хиймэл оюун ухааны (AI) чип, дата төв, програм хангамжийн эрэлт огцом өссөн нь дэлхийн технологийн нэмүү өртгийн сүлжээнд багтсан эдийн засгуудыг хүчтэй дэмжиж байна. Тухайлбал, АНУ-ын эдийн засаг 2026 онд 2.0%–2.2% өсөлттэй гарахад дотоодын хэрэглээний удаашралыг AI-тай холбоотой томоохон хөрөнгө оруулалтууд нөхөж чаджээ. Үүнтэй адил Зүүн Азийн технологи экспортлогч орнууд (БНХАУ-ыг эс тооцвол) 2026 онд 4.5% өсөлт үзүүлэх төлөвтэй байна.
Харин эрчим хүч импортлогч бөгөөд технологийн сүлжээнээс гадуур орших хөгжиж буй орнууд хамгийн хүнд сорилттой тулгарч байна. Европын бүс нутгийн хувьд эрчим хүчний өндөр өртөг, батлан хамгаалахын зардал нэмэгдсэн зэргээс шалтгаалан Евро бүсийн эдийн засаг 2026 онд ердөө 1.0%–1.5% өсөх төлөвтэй байна.
Үл хөдлөх хөрөнгийн зах зээлийн уналт, бүтцийн удаашрал болон худалдааны хориг саадын улмаас Хятадын эдийн засгийн өсөлт 2026 онд 4.4%–4.5%, 2027 онд 4.2% болж аажмаар саарч байна. Дэлхийн банкны үнэлгээгээр Ойрхи Дорнод, Хойд Африкийн бүс нутаг мөргөлдөөнд хамгийн ихээр нэрвэгдсэн бол бага орлоготой орнуудын өсөлтийн төсөөллийг 0.3% бууруулж 5.4% болгосон. Түүнчлэн зарим бүс нутагт дэгдсэн Эбола вирусийн халдвар, цаг уурын гамшиг нь эдгээр орны ядуурлын эсрэг чадамжийг улам сулруулж байна.
Төсвийн эмзэг байдал, өрийн дарамт ба эрсдэлийн матриц
ОУВС болон Дэлхийн банкны шинжээчид дэлхийн эдийн засгийн ирээдүйн эрсдэлүүд сөрөг тал руугаа (downside risks) хазайсан хэвээр байгааг нэгэн дуугаар анхааруулж байна. Үүнд дараах дөрвөн үндсэн эрсдэл багтана:
Нэгдүгээрт, геополитикийн хурцадмал байдал даамжрах: Ойрхи Дорнодын дайн өргөжиж, түүхий эдийн нийлүүлэлт удаан хугацаагаар тасалдаж болзошгүй. Хоёрдугаарт, хиймэл оюун ухааны салбараас хүлээж буй хэт өндөр хүлээлт бодит ашигт ажиллагаатай зөрчилдвөл хөрөнгийн зах зээл дээр огцом уналт (correction) үүсэх эрсдэлтэй. Гуравдугаарт, өндөр хүүгийн орчин удаан хадгалагдсанаар хөгжиж буй орнуудын зээлжих өртөг нэмэгдэж, төсвийн орон зай (fiscal buffers) шавхагдаж байна. Дөрөвт, протекционизм болон гаалийн тарифын зөрчил дахин сэргэх аюултай
Бодлогын зөвлөмж ба дүгнэлт
Өнөөгийн эгзэгтэй нөхцөлд дэлхийн бодлого боловсруулагчид маш нарийн тэнцвэртэй шийдвэр гаргах шаардлагатай тулгарч байна. Төв банкууд инфляцын хүлээлтийг тогтворжуулахын тулд хараат бус байдлаа хадгалж, мөнгөний бодлогыг яаран зөөлрүүлэхээс зайлсхийх ёстойг ОУВС зөвлөж байна. Харин засгийн газрууд эрчим хүчний үнийн өсөлтөөс иргэдийг хамгаалахдаа зах зээлийн үнийн дохиог гажуудуулах нийтлэг татаас олгохын оронд зөвхөн хамгийн эмзэг бүлэгт чиглэсэн, түр хугацааны орлогын дэмжлэг үзүүлэх нь зүйтэй гэж ОУВС-гийн 2026 оны тайланд тусгайлан зөвлөжээ.
Дүгнэж хэлэхэд, 2026 оны дэлхийн эдийн засаг хувийн хэвшлийн дасан зохицох чадвар болон хиймэл оюун ухааны хувьсгалын хүчээр геополитикийн хүнд цохилтыг тэсвэрлэж гарч чадсан ч энэхүү нөөц боломж хязгааргүй биш юм. Төсвийн сахилга батыг сэргээх, эрчим хүчний шилжилтийг хурдасгах, олон улсын худалдааны хамтын ажиллагааг бэхжүүлэх нь ирэх жилүүдийн тогтвортой өсөлтийн цорын ганц баталгаа болж байна

Гадаад мэдээний тоймч
Хүндэтгэлтэй, соёлтой хэлж бичихийг хүсье. Сэтгэгдлийг нийтлэлийг уншигчид шууд харна.