

1. ХЯТАДЫН ЭКСПОРТЫН ТҮҮХЭН АМЖИЛТ БА ХУДАЛДААНЫ ДАЙНЫ ШИНЭ ҮЕ ШАТ
Хятад улсын Гаалийн ерөнхий газрын албан ёсны мэдээллээр тус улсын гадаад худалдааны ашиг 2026 оны эхний 10 сарын байдлаар $1.04 их наяд хүрч, түүхэн дээд амжилт тогтоолоо. Зөвхөн 10 дугаар сард Хятадын экспорт жилийн өмнөхөөс 35.2%-иар өссөн бөгөөд үүнд авто машин болон хагас дамжуулагч, цахим бүтээгдэхүүний борлуулалт гол жинг даржээ. АНУ-тай хийсэн худалдааны ашиг $266.5 тэрбум, Европын Холбоотой $310 тэрбум хүрсэн байна.
Энэхүү тоо баримт нь Хятадын эдийн засгийн "хоёр нүүртэй" бүтцийг илтгэнэ. Хятадын дотоодын эдийн засаг үл хөдлөх хөрөнгийн хямрал, иргэдийн хэрэглээний уналтаас үүдсэн хүнд байдалд байгаа (дотоодын ДНБ-ий өсөлт 4.5%-тай байна). Дотооддоо борлогдож чадахгүй байгаа "илүүдэл үйлдвэрлэлийн хүчин чадал" нь дэлхийн зах зээл рүү маш хямд үнээр цутгаж байгаа нь экспортыг ийнхүү өсгөв. Ирэх долоо хоногт Шэньжэнь хотод болох АПЕК-ийн дээд хэмжээний уулзалтаар Ши Жиньпин, Дональд Трамп нар уулзах бөгөөд энэхүү "$1 их наядын ашиг" нь Трампын зүгээс Хятадын эсрэг шинэ тариф ногдуулах гол хөзөр болох эрсдэлтэй. Одоогоор хоёр улс тарифын дайныг 2 сараар царцаах түр гэрээ байгуулаад байна.
Эх сурвалж: The Washington Post, Associated Press.
2. ОЙРХИ ДОРНОДЫН ДИПЛОМАТ АЖИЛЛАГАА БА ГАЗРЫН ТОСНЫ ҮНИЙН ОГЦОМ УНАЛТ
АНУ-ын Ерөнхийлөгч Д.Трамп Катарын зуучлалаар Ирантай хийж буй хэлэлцээрт мэдэгдэхүйц ахиц гарч, "Ирантай хийх дайн бараг дууссан, цаашид цэргийн цохилт өгөх шаардлагагүй" гэж мэдэгдсэний дараа дэлхийн эрчим хүчний зах зээл дээр түүхий эдийн үнэ огцом уналаа. Олон улсын жишиг Brent маркийн газрын тосны үнэ 2.1%-иар буурч баррель нь $90.61 (фьючерс арилжаагаар $89) болсон бол АНУ-ын WTI маркийн тос $84-85 болж унав.
Газрын тосны үнийн энэхүү уналт нь дэлхийн макро эдийн засагт маш том "амьсгаа авах" боломж олгож байна. Сүүлийн хагас жил гаруй хугацаанд Иран-Израилийн мөргөлдөөнөөс үүдэж Хормузын хоолойн тээвэр гацаж, газрын тос 100 ам.доллар давах аюул тулгараад байв. Эрчим хүчний үнэ буурснаар хөгжингүй орнуудын Төв банкууд (АНУ-ын Fed, Европын Төв Банк) инфляцын дарамтаас салж, ирэх саруудад бодлогын хүүгээ бууруулах, эдийн засгаа тэтгэх мөнгөний зөөлөн бодлого руу шилжих орон зай нээгдэж байна. Үүний нөлөөгөөр өнөөдөр АНУ-ын S&P 500 болон Европын Stoxx 600 индексүүд 2% гаруй өсөлт үзүүллээ.
Эх сурвалж: Financial Times, CNBC Economy.
3. ЭЛ НИНЬО БА УУР АМЬСГАЛЫН ЭДИЙН ЗАСАГ БА $11 ИХ НАЯДЫН ХОХИРОЛ
НҮБ-ын Хөдөө аж ахуйг хөгжүүлэх олон улсын сан (IFAD) болон НҮБ-ын Худалдаа, хөгжлийн бага хурлаас (UNCTAD) өчигдөр хамтарсан шинэ тайлан гаргалаа. Тус тайланд дурдсанаар, уур амьсгалын өөрчлөлт болон "Эл Ниньо" (El Niño) цаг уурын эрс тэс үзэгдлээс үүдэж дэлхийн эдийн засагт нийтдээ $11 их наядын хохирол учрах бодит эрсдэл үүсээд байна. Хэрэв дэлхийн дулаарал 3°C-т хүрвэл дэлхийн нийт ДНБ-ий 10%, экватор орчмын ядуу буурай орнуудын эдийн засгийн 17% шууд устах аюултайг анхааруулав.
Уур амьсгалын өөрчлөлт нь зөвхөн байгаль орчны асуудал байхаа больж, дэлхийн инфляцыг хөөргөгч гол хүчин зүйл болж хувирлаа. Хөдөө аж ахуйн салбар дахь ган гачиг, үер усны гамшиг нь хүнсний нийлүүлэлтийн сүлжээг тасалж, дэлхийн хүнсний үнийг үлэмж хэмжээгээр нэмэгдүүлж байна. Нөгөөтэйгүүр, энэхүү эрсдэл нь дэлхийн худалдааны бүтцийг өөрчилж байна. 2025-2026 онуудад сэргээгдэх эрчим хүчний (нар, салхины технологи) дэлхийн экспортын эргэлт $1.8 их наядаас давсан нь уламжлалт уул уурхай, газрын тосны салбараас "Ногоон эдийн засаг" руу чиглэсэн асар том хөрөнгийн урсгал явагдаж буйн баталгаа юм.
Эх сурвалж: UNCTAD Official Publication, UN News.
4. ОУВС-ГИЙН ХАМГИЙН СҮҮЛИЙН ҮЕИЙН СУДАЛГААГААР ЭДИЙН ЗАСГИЙН ТЭГШ БУС БАЙДАЛ ГААРЧ БАЙНА
Олон Улсын Валютын Сан (IMF) болон Дэлхийн Банкнаас гаргасан 2026 оны сүүлчийн хагас жилийн Дэлхийн эдийн засгийн төлөв байдлын (WEO) тайланд дурдсанаар 2026 оны дэлхийн ДНБ-ий өсөлтийг өмнөх таамгаас үл ялиг нэмэгдүүлж 3.1%-д хүргэсэн бол 2027 онд 3.4% болж өсөхөөр байна. Гэвч дэлхийн инфляцын дундаж түвшин 4.7%-тай өндөр хэвээр байна.
Энэхүү өсөлтийн цаана дэлхийн эдийн засгийн маш аюултай тэгш бус хуваарилалт (Bifurcated Economy) нуугдаж байна. Дэлхийн нийт өсөлтийн 95%-ийг ердөө 32-хон улс бүрдүүлж байгаа бөгөөд үүний ихэнх хувийг АНУ болон Хятад улс дангаараа эзэлж байна. Ялангуяа AI технологийн чип болон дата төвийн импортын эрэлтийн 75% энэ хоёр гүрний хяналтанд байна. Үүний эсрэгээр, технологийн тэсрэлтээс хоцорсон, түүхий эд экспортлогч болон бага орлоготой буурай орнуудын (Энэтхэгээс бусад, Энэтхэг 7%-ийн өсөлттэй байна) өсөлт эрс саарч, АНУ-ын долларын хүүгийн дарамтаас үүдэн өрийн хямралд нэрвэгдэж эхэллээ.
Эх сурвалж: IMF World Economic Outlook, Fortune Business.

Гадаад мэдээний тоймч
Хүндэтгэлтэй, соёлтой хэлж бичихийг хүсье. Сэтгэгдлийг нийтлэлийг уншигчид шууд харна.