Улаанбаатарыг онилсон их гүрнүүдийн эрх ашгийн ОГТЛОЛЦОЛ

Улаанбаатарын тэнгэрт дипломат хөлөг онгоцнуудын зам огтлолцох болсон нь бүс нутагтаа Монгол Улс өөрөөр үнэлэгдэх болсны тэмдэг юм.

Бээжингийн Гадаад хэргийн сайд Ван И зургадугаар сарын дундуур Улаанбаатарт газардаж, Монгол Улсын Ерөнхийлөгч, Ерөнхий сайд нарт бараалхсаныхаа дараахан Шинэ Дэлийг зорьжээ. Түүнийг Шинэ Дэлид хүрэлцэх очихтой зэрэгцээд Энэтхэгийн дипломат бодлогын тархи гэгддэг Субраманьяам Жайшанкар Монголд айлчилж ирэв.

Өнгөц харвал протоколын дагуу болдог хөрш болон түнш орнуудын ээлжит харилцан айлчлалууд. Харин геополитикийн нүдээр харвал энэ нь Монголыш талаар олон улсын гадаад бодлогын тавцанд маш том мессеж өгсөн, дипломат нүүдэл байв.

Олон улсын харилцаанд хамгийн сонирхолтой, хамгийн том тоглоомууд зарим үед албан ёсны хуурай, хөндий мэдээ, урт уянгалаг мэдэгдэл дээр биш, харин геополитикийн газрын зураг дээр чимээгүйхэн өрнөдөг.

Азийн хоёр супер гүрэн Монголыг чухамдаа бүс нутгийн геополитикийн төв цэг гэж харж байна. Энэтхэг-Монгол-Хятад гэсэн энэхүү гурвалжин нь зүгээр нэг стратегийн түнш төдий биш. Азийн геополитик, эдийн засаг, цаашлаад тивийн стратегийн тэнцвэрт байдлыг хадгалах гурамсан тулгуур юм.

Шинэ Дэлийн хувьд Монгол Зүүн Ази дахь хамгийн итгэлтэй, оюун санааны хамгийн ойр гуравдагч хөрш. Буддын шашны том "хөрөнгө оруулагчид" нь Монголын хувьд Энэтхэг байдаг. Энэтхэгт Монголын олон арван лам нар буддын шинжлэх ухаанд суралцаж байна. Гэсэн хэдий ч энэтхэгчүүд манайд зүгээр нэг найрсаг үг чулуудаад суугаагүй. Үүний хамгийн том баталгаа нь Дорноговийн талд босож буй Газрын тос боловсруулах үйлдвэр. Шатахууны хувьд Монголыг Москвагийн де-факто хамаарлаас гаргах стратегийн ач холбогдолтой төсөл гэж тооцогдож буй агаад Энэтхэг улс уг бүтээн байгуулалтад $1.7 тэрбумын хөнгөлөлттэй зээл олгосон. С.Жайшанкар сайд Улаанбаатарт ирэнгүүтээ Дорноговийг зорьж, барилгын явцтай биечлэн танилцсан нь уг төсөлд Энэтхэгийн Засгийн газар онцгой ач холбогдол өгч буйг харуулж байна.

С.Жайшанкараас долоохон хоногийн өмнөхөн Улаанбаатарт ирсэн Хятадын олон улсын харилцаа, геополитикийн гол бодлогыг тодорхойлогч Ван И-гийн айлчлалын гол сэдэв нь Бээжинтэй хамтран хэрэгжүүлж буй Монголын дэд бүтцийн төслүүд байв.

Монгол Улсын экспорт Баяннуураас, импорт Эрээнээс шууд хамааралтай. Бээжин Монголын эдийн засгийн гол түнш төдийгүй улс төрийн хувьд иж бүрэн стратегийн түншлэлтэй хөршүүд. Иймээс Бээжингийн ч, Шинэ Дэлийн ч дипломат хандлага Монголын хувьд улс төр талаасаа ч, эдийн засгийн хувьд ч онцгой чухал үйл явдал юм.

Хятад, Энэтхэг хоёр нь хоорондоо хилийн маргаантай, эдийн засгийн хувьд мөнхийн өрсөлдөгчид. Хүн ам нь тэрбум давсан, эдийн засаг нь асар хурдацтай өсөж яваа, саран дээр хэн нь түрүүлж тугаа хатгах вэ гэж тэмцэлдэж буй супер гүрнүүд дэлхийн шинэ дэг журмыг өөрсдийнхөөрөө зурахыг хүсэх болсон. Бээжингийн хувьд Энэтхэг нь дэлхийн хэмжээний супер гүрэн болох амбицыг нь хазаарлах бүс нутгийн хамгийн том өрсөлдөгч. Харин Энэтхэг нь Ази тивд Хятад гагцаар хаан суухын эсрэг олон туйлт дэлхийн дэг журмыг цогцлоохыг эрмэлздэг.

Бээжин манай хоёр хөршийн нэг, Шинэ Дэли гуравдагч гол түнш. Тэдний мөнхийн тэмцэл, зөрчилдөөн дунд энхийг эрхэмлэсэн, олон тулгуурт гадаад бодлого маань Монголыг стратегийн дундын тоглогч болгож байна.

Товчхондоо, дэлхийн улс орнууд Монголыг сөргөлдөөний талбар биш, харилцан ойлголцож болох төвийг сахисан, хамгийн аюулгүй саармаг платформ гэж харах болжээ

Монголын гадаад бодлого улсын Төрийн тэргүүний хувь хүнийх нь үзэл бодол, үнэт зүйлтэй шууд холбогддог. Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүхийн гадаад харилцаанд үлдээж буй гол легаси нь Монголын их амар амгалан, эвийг эрхэмлэж, энхийг сахисан бодлого юм. Тэрбээр сүүлийн хоёр жил дараалан үндэсний их наадмаар Бутан болон Японы эзэн хаадыг урьж авчирсан нь өв соёлоо таниулах, улсынхаа аюулгүй байдлаа хамгаалах, мөн дэлхийд Монголыг энх тайвны өлгий нутаг болохыг зарлаж буй дипломат хэл юм. Энэхүү эв нэгдлийн цаадах мессежийн гол утга нь Монголын эрх чөлөө, тусгаар тогтнол билээ.

Монгол Улс Хятадтай эдийн засгийн прагматик харилцаагаа хадгалахын зэрэгцээ, Энэтхэгтэй хийж буй стратегийн түншлэлээ улам баяжуулж, бүс нутгийнхаа том гүрнүүдийн дунд тэнцвэртэй харилцааг хангахыг зорьж байна.

Дэлхийн улс төрийн эгзэгтэй энэхүү цаг үед Гадаад харилцааны сайд Б.Батцэцэгийн хэрэгжүүлж буй уян хатан бодлого ч үндэсний эрх ашгийн хамгаалалт болж буй. Дээл бол түүний дипломат бодлогынх нь нэг тактик.

Цаашдаа, дэлхийн дипломат өрөг дээр Монголын уян хатан, найрсаг бодлого бүс нутгийн болон олон улсын тэнцвэрийг хадгалах, хоорондын гүүр болоход улам чухал үүрэгтэй болох нь. Тээр жил, Эдийн засгийн хөгжлийн сайд асан фортуна Н.Батбаяр Улаанбаатар дэлхийн төв цэг болно гэхэд ихэд шоолонгуй сонсоод өнгөрч билээ.

Тэгвэл Энэтхэг, Хятадын Гадаад хэргийн сайд нарын дараалсан айлчлалаас харахад Монгол бүс нутагтаа төдийгүй дэлхийд их гүрнүүдийн эрх ашгийн огтлолцолын төв цэг болоход ихээхэн ойрхон байна.