Ипотекийн 5 их наядын түгжрэлийг “чөлөөлөх” хэрэгтэй байна

Монгол Улсын Засгийн газрын ипотекийн зээлийн хөтөлбөр буюу жилийн 6%-ийн хүүтэй орон сууцны хөнгөлөлттэй зээлд хамрагдах хүсэлтэй иргэдийн тоо 30 мянга давж, шаардлагатай санхүүжилт 5 их наяд төгрөгт хүрээд байна. Энэ нь, өнөөдөр зээлийн өргөдөл өгсөн иргэн хамгийн багадаа 5 жилийн дараа зээлийн эдийн засагчтай уулзаж магадгүй гэсэн үг.

БАРИМТ

УИХ-ын гишүүн Л.Энх-Амгалан: Банкны оочер, дугаарын өмнүүр орохын тулд 10-20 сая төгрөгийн авлига төлж байгаа. Гурваас дээш орон сууцны зээл авсан 12 мянган иргэн бий. /Төрийн ордон. 2026.02.06/

УИХ-ын гишүүн Ж.Алдаржавхлан: Монголбанк 2013 оноос хойш 143 мянган хүнд 10.5 их наяд төгрөгийн ипотекийн зээл олгосон. Үүнээс 1558 хүн 2, 24 хүн 3 удаа, 2 хүн 4 удаа орон сууцны хөнгөлөлттэй зээл авсан гэж мэдээлэл өгсөн. /Төрийн ордон. 2026.02.06/

СОНГУУЛИЙН АМЛАЛТ БА ИРГЭДИЙГ ТӨӨРӨГДҮҮЛСЭН ТОО

Засгийн газраас ипотекийн хөнгөлөлттэй зээлийн хөтөлбөрийг 2013 оноос хэрэгжүүлж, санхүүжилтийг Монголбанк хариуцсаар 12 жил болжээ. Хөтөлбөрийн үр дүнгийн талаар УИХ-ын гишүүд болоод иргэд эерэг, сөрөг байр суурь илэрхийлдэг ч арилжааны банкуудын хувьд өнгөрсөн хугацаанд бодит эх үүсвэртээ тулгуурлаж, эхийг нь эцээж, тугалыг нь тураахгүй гэгчээр 143 мянган хүнд зээл олгоод байна.

Одоогоор ипотекийн зээл бол банкны систем дэх хамгийн чанартай зээл. Эргэн төлөлтийн 95.1% нь хэвийн, 4.6% нь хугацаа хэтэрсэн, 0.3% нь чанаргүй гэсэн статистик 2025 оны эцсээр гарсан. Иргэдийн хувьд ч хамгийн хэрэгцээт зээлийн нэг юм.

УИХ-ын 2024 оны сонгуулийн өмнөхөн Үндэсний баялгийн сангийн тухай хуулийг баталж, араас нь хууль хэрэгжүүлэх зарим арга хэмжээний тухай тогтоолыг 2024 оны 5-р сарын 1-ний өдөр Л.Оюун-Эрдэнийн Засгийн газар баталсан байдаг.

Ингээд Баялгийн сангийн Хуримтлалын санд төрийн эзэмшлийн стратегийн ордын 34%-д ногдох ногдол ашгийг төвлөрүүлж, ипотекийн зээлийн санхүүжилтийг нэмнэ гэж зарласнаар эрэлтийг огцом өсгөсөн гэхэд хилсдэхгүй. 2025 онд арилжааны банкин дахь Засгийн газрын 6 хувийн хүүтэй орон сууцны зээлийн хөтөлбөрт хамрагдах хүсэлт хоёр дахин ихэссэн. Эрэлт нь нийлүүлэлтээ хэд дахин давсан учраас авлига, албан тушаалын асуудал ипотекийн зээлийг ээрдэг болов.

Засгийн газрын тогтоол 2025 оны 5-р сард гарахад Сангийн сайд “17 мянган өргөдөл арилжааны банкууд дээр хуримтлагдсны 10 мянгыг шийдвэрлэнэ” гэж зарласан. Гэтэл яг жилийн дараа энэ өргөдөл 2 дахин нэмэгдэж, 33 мянгад хүрсэн юм. Өөрөөр хэлбэл, жилд дунджаар 700 тэрбум орчим төгрөгөөр санхүүжүүлж байсан хөтөлбөрийг Засгийн газар 2024 онд 1.3 их наяд төгрөгөөр санхүүжүүлсэн. Цаашдаа ч ийм хэмжээний санхүүжилт хийгдэнэ гэх горьдлого төрүүлсэн. Ингээд 6%-ийн хүүтэй зээлийн оочер дугаар улам нэмэгдэж, иргэдийн дунд “одоо л авахгүй бол...” гэх хийрхэл үүсэв.

Ипотекийн зээлийг популист амлалт, сонгуулийн шоу болгон ашиглах нь иргэдээ ч, эдийн засгаа ч хорлохын бодит жишээ болов.

“Монголын ипотекийн корпораци” ХХК-ийн тайланд 2024 онд нийт 2.9 их наяд төгрөгийн ипотекийн зээл олгосны 47% нь буюу 1.3 их наяд төгрөгийн зээл нь Засгийн газрын ипотекийн зээлийн хөтөлбөрийн хүрээнд, үлдсэн нь банк болон бусад эх үүсвэрээр олгогдсон байна. 2023 онтой харьцуулахад, 2024 онд хөтөлбөрийн хүрээнд шинээр олгосон зээлийн хэмжээ 55%-иар өссөн дүн.

УИХ-ын гишүүн Ж.Алдаржавхлан 2026 оны 2-р сарын 6-ны өдөр хэвлэлд өгсөн яриандаа “2025 оны байдлаар 3.5 их наяд төгрөгөөр ипотекийн зээлийг санхүүжүүлсний 1.2 их наяд төгрөгийг Засгийн газрын хөтөлбөрийн хүрээнд олгосон гэдэг мэдээлэл Монголбанк өгсөн” гэв.

Монголбанк “2025 оны 11-р сарын эцсийн байдлаар Хуримтлалын сангийн хөрөнгө 759 тэрбум төгрөгт хүрч, орон сууцны ипотекийн хөтөлбөрийг санхүүжүүлж эхэлснээр тус хөтөлбөрийн санхүүжилт 5 жилийн дундажтай харьцуулахад 2 дахин өслөө. 2025 онд 1 их наяд төгрөг болсон“ гэж мэдээлсэн.

Орон сууцны хөнгөлөлттэй зээлийн санхүүжилт сүүлийн хоёр жилд өмнөх жилүүдээс бараг 500 тэрбум төгрөгөөр нэмэгдчихээд байхад яагаад оочер буурахгүй, харин ч хоёр дахин өсөв.

Бодит эх үүсвэр нь арилжааны банкуудад үнэхээр очсон уу эсвэл мөнгө хэвлэсэн үү гэдэг асуулт үүсээд байна.

ИПОТЕКИЙН 6%-ИЙН ХҮҮТЭЙ ЗЭЭЛ ЗОРИЛТОТ БҮЛЭГТ ЧИГЛЭНЭ

Монголбанкны ерөнхийлөгч С.Наранцогт 2025 оны 12-р сард УИХ-ын Эдийн засгийн байнгын хороонд сонсголд орохдоо, өнгөрсөн хугацаанд Монголбанкнаас мөнгө хэвлэх журмаар ипотекийн хөнгөлөлттэй зээлийн хөтөлбөрийг хэрэгжүүлж ирсэн. Энэ нь инфляцыг хөөрөгдөж, орон сууцны үнийг өсгөсөн бодлогын алдаа байсныг хүлээн зөвшөөрсөн. Мөн 2024 оноос л Баялгийн сангийн Хуримтлалын сангийн мөнгийг ипотекийн зээлийн санхүүжилтэд ашигласнаар хоёр жилийн өмнөөс л бодит мөнгө рүү шилжсэн гэж байв.

Тэрбээр “Одоогоор 30 мянга гаруй хүний оочер үүссэн. Цаашид зөвхөн зорилтот бүлэгт буюу гэр хорооллын иргэд, утааг бууруулах чиглэлд нарийвчилж өгөх ёстой” гэсэн байр суурь илэрхийлсэн юм.

Тэгэхээр, бодлогын шийдвэрээ яаралтай гаргаж, 30 гаруй мянган иргэнийг 5 их наяд төгрөгийг хүлээснээс чөлөөлөхгүй бол наад зах нь урьдчилгаа 30% нь 5 жилийн дараа инфляцад идүүлж, үнэ цэнээ алдана. Орон сууцны үнэ жил бүр 10-аас дээш хувиар өсч байхад иргэдийн хуримтлал байрны үнийн өсөлтийг гүйцэхгүй нь тодорхой.

2025 оны 12-р сарын статистик мэдээллээр орон сууцны үнэ өмнөх оны мөн үеэс 12.3%-иар өссөн. Нэг ам.метр талбайн үнэ дунджаар 4-6 сая төгрөгт хүрээд байгаа юм.