Ерөнхийлөгч И Жэ Мён-ы айлчлал ба "алтан үе"-ийн эхлэл

Бүгд Найрамдах Солонгос Улсын (БНСУ) Ерөнхийлөгч И Жэ Мён 2026 оны 7 дугаар сарын 9-ний өдөр Монгол Улсад албан ёсоор хүрэлцэн ирж, гурван өдрийн төрийн айлчлалаа эхлүүллээ. Энэхүү үйл явдал нь хоёр улсын дипломат харилцааны түүхэнд сүүлийн 15 жилийн хугацаанд БНСУ-ын төрийн тэргүүний түвшинд хэрэгжиж буй анхны төрийн айлчлал гэдгээрээ онцгой ач холбогдолтой юм. Сөүл, Улаанбаатарын зүгээс энэхүү айлчлалыг хоёр талын харилцааны "Алтан үе"-ийг тунхаглах түүхэн боломж хэмээн тодорхойлж байна.

Олон улсын геополитикийн ороо бусгаа нөхцөл байдал, дэлхийн нийлүүлэлтийн сүлжээний доголдол болон дэвшилтэт технологийн түүхий эдийн өрсөлдөөн ширүүсэж буй энэ үед уг айлчлал нь зөвхөн дипломат ёс төдий бус, эдийн засаг, стратегийн асар өндөр жинтэй алхам болж байна.

Ерөнхийлөгчийн айлчлалын бүрэлдэхүүн уул уурхай, батлан хамгаалах, эдийн засгийн хамтын ажиллагаанд онцгой ач холбогдол өгсөн, өндөр түвшний дипломат болон бизнесийн багийг багтаажээ.

БНСУ-ын Үндэсний аюулгүй байдлын албаны дарга Ви Сон Лак (Wi Sung-lac) айлчлалын өмнөх хэвлэлийн брифингийг удирдан зохион байгуулсан бөгөөд НАТО-гийн дээд хэмжээний уулзалтын дараах Зүүн хойд Азийн аюулгүй байдлын стратегийг Монголын талтай зөвлөлдөх ажлыг зангидаж байна.

Гадаад хэргийн яам, Худалдаа, үйлдвэрлэл, эрчим хүчний яам болон Хоёр орны эдийн засгийн хамтын ажиллагааны агентлагуудын сайд, удирдах тушаалтнууд багтжээ.

Өмнөдийн Ерөнхийлөгчийг ховор металл, хагас дамжуулагч, лити-ион батерей үйлдвэрлэгч Солонгосын томоохон конгломератууд (Samsung, SK, LG, Hyundai гэх мэт) болон дэд бүтэц, ухаалаг хотын төслүүдийг сонирхож буй бизнесийн өндөр түвшний хөрөнгө оруулагчдаас бүрдсэн баг дагалдан ирсэн.

Уг айлчлал нь Ази-Номхон далайн бүс нутгийн нийлүүлэлтийн сүлжээнд чухал нөлөө үзүүлэх учраас олон улсын хэвлэл мэдээллийн анхаарлын төвд байна.

Энэ удаагийн дээд хэмжээний уулзалтын хамгийн гол цөм нь критик эрдэс баялаг болон ховор элементүүдийн нийлүүлэлтийн сүлжээг тогтворжуулах асуудал юм. БНСУ нь хагас дамжуулагч, автомашин, лити-ион батерей, хиймэл оюун ухааны техник хангамжийн үйлдвэрлэлээр дэлхийд тэргүүлэгч орны хувьд түүхий эдийн хараат бус байдлаа хангахыг туйлаас хичээж байна.

Монгол Улс нь молибден, гялтагнуур, вольфрам болон лити зэрэг дэвшилтэт технологийн үйлдвэрлэлд нэн шаардлагатай ховор металлын асар их нөөцтэй. Сөүл болон Улаанбаатар хооронд эдгээр элементүүдийг олборлох, боловсруулах, нийлүүлэх хамтарсан сүлжээ байгуулах нь харилцан ашигтай стратегийн түншлэлийг бодит эдийн засгийн эргэлтэд оруулах гол хөдөлгүүр болох юм.

Хамтын ажиллагааны зорилтууд ба хүлээгдэж буй үр дүн нь Уул уурхайн салбарт ховор металлын хайгуул, олборлолтыг эрчимжүүлж, БНСУ-ын өндөр технологийг Монголын баялагтай холбох бол дэд бүтцийн салбарт Улаанбаатар хотын төвлөрлийг сааруулах, ухаалаг хотын шийдэл, ногоон барилгын төслүүдэд Солонгосын хөрөнгө оруулалтыг татах мөн сэргээгдэх эрчим хүчний коридор байгуулах асуудлаар санал солилцож, уур амьсгалын өөрчлөлтийн эсрэг хамтран ажиллах зэрэг болно

"Бизнес форум"-ын хүрээнд хоёр улсын томоохон аж ахуйн нэгжүүд хөрөнгө оруулалтын төслүүдийг эцэслэн баталж, Монголын уул уурхай, логистикийн салбарт Өмнөд Солонгосын дэвшүүлж буй технологийн ноу-хауг нэвтрүүлэх эрх зүйн баталгааг бүрдүүлэх юм.

Монгол Улс, БНСУ нь Зүүн хойд Азийн бүс нутагт ардчилал, хүний эрх, чөлөөт зах зээлийн нийтлэг үнэт зүйлсийг хуваалцдаг чухал түншүүд юм. Сүүлийн жилүүдэд БНСУ аюулгүй байдлын салбарт барууны орнууд болон НАТО-той хамтын ажиллагаагаа идэвхжүүлж байгаа бөгөөд Ерөнхийлөгч И Жэ Мён Анкара хотноо болсон НАТО-гийн дээд хэмжээний уулзалтад оролцсоныхоо дараа шууд Монгол Улсыг зорин ирсэн нь үүнийг гэрчилнэ.

Юуны өмнө, Монгол Улсын санаачилсан "Улаанбаатарын яриа хэлэлцээ" олон улсын бага хурал нь Зүүн хойд Азийн аюулгүй байдлыг хангах, тэр дундаа Солонгосын хойгийг цөмийн зэвсгээс ангид байлгах, бүс нутгийн итгэлцлийг бэхжүүлэхэд чухал индэр болсоор ирсэн. Саяхан буюу 2026 оны 6 дугаар сард БНСУ-ын Нэгдлийн сайд Жон Дун Ён Улаанбаатарт зочилж, Монгол Улсын Ерөнхийлөгчид солонгосын талын тууштай дэмжлэгийг илэрхийлж байсан билээ.

Монгол Улс нь БНАСАУ (Хойд Солонгос) болон БНСУ-ын аль алиных нь хувьд дипломат тэнцвэрээ хадгалж чаддаг ховор түнш юм. Сөүл Улаанбаатар дахь дипломат нөлөөгөө ашиглан Солонгосын хойгийн тогтвортой байдал болон бүс нутгийн дипломат сувгуудыг нээлттэй байлгахыг зорьж байна.

Хоёр улсын харилцааны хамгийн чухал хэсэг нь иргэд хоорондын харилцаа юм. Өнөөдөр БНСУ-д 50 гаруй мянган монгол иргэн ажиллаж, сурч, амьдарч байгаа бол Монголд солонгос соёлын давалгаа , хоол хүнс, үйлчилгээний стандартууд гүн гүнзгий нэвтэрсэн.

Айлчлалын үеэр Гадаад харилцааны яамд болон хууль тогтоогчдын түвшинд иргэдийн харилцан зорчих нөхцөлийг хөнгөвчлөх, визний шалгуурыг уян хатан болгох асуудлыг тухайлан хэлэлцэж байна. Визний чирэгдлийг бууруулах, олон удаагийн виз олголтыг нэмэгдүүлэх нь аялал жуулчлал, боловсрол, эрүүл мэндийн салбарын хамтын ажиллагааг шинэ шатанд гаргана гэж шинжээчид үзэж байна.

2006 онд "Сайн хөршийн, найрамдал, хамтын ажиллагааны түншлэл", 2011 онд "Иж бүрэн түншлэл", улмаар 2021 онд "Стратегийн түншлэл"-ийн түвшинд хүрсэн хоёр улсын харилцаа ирэх жилүүдэд улам бүр гүнзгийрэх төлөвтэй байна. Гэсэн хэдий ч харилцааг бодит үр дүнд хүргэхэд дараах сорилтуудыг шийдвэрлэх шаардлагатай.

-Монгол Улс далайд гарцгүй тул хоёр улсын худалдааны эргэлт гуравдагч хөршүүд болон дамжин өнгөрөх тээврийн дэд бүтцээс ихээхэн хамааралтай хэвээр байна. Агаарын тээврийн либерализаци болон карго тээврийг нэмэгдүүлэх нь нэн чухал юм.

-Солонгосын хөрөнгө оруулагчдыг татахын тулд Монгол Улсын зүгээс уул уурхай, дэд бүтцийн салбарын эрх зүйн орчноо тогтвортой, ойлгомжтой байлгах нь чухал байна.

-Хөдөлмөрийн гэрээгээр зорчиж буй иргэдийн эрх ашгийг хамгаалах, хууль бус шилжилт хөдөлгөөнийг бууруулах ухаалаг систем шаардлагатай.

Ерөнхийлөгч И Жэ Мён-ы Монгол Улсад хийж буй энэхүү төрийн айлчлал нь зүүн хойд Азийн хоёр ардчилсан улсын хувьд харилцан итгэлцэл, эдийн засгийн ашиг сонирхлыг нэгтгэсэн түүхэн үйл явдал болж байна. Ховор металлын нийлүүлэлтийн сүлжээн дээр суурилсан эдийн засгийн шинэ түншлэл, соёлын гүн гүнзгий хэлхээ холбоо, бүс нутгийн аюулгүй байдлын төлөөх нэгдмэл зорилго нь Сөүл-Улаанбаатарын харилцааг жинхэнэ утгаар нь "алтан үе"-рүү хөтлөх бүрэн боломжтойг харуулж байна. Ирэх өдрүүдэд зурагдах хэлэлцээрүүд болон бизнесийн гэрээнүүд нь энэхүү дүн шинжилгээний бодит баталгаа болон үлдэх юм.