Б.Чойжилсүрэн сайдаар ачаа татуулах хэрэг байна уу?

Эрчим хүчний сайд Б.Чойжилсүрэн том дуугарав. Тэрбээр “Ажлаа хүлээлгэж өг гэвэл бэлэн байна. Өнөөдөр ч бэлэн, маргааш ч бэлэн. Би анхнаасаа сайдын суудалтай зууралдахгүй гэдгээ илэрхийлж байсан” гэв. Үндсэндээ, "гал намжаах" төдийгөөр асуудлыг аргалсаар ирсэн хүний арга барагдсан үг энэ бололтой. Үнэхээр ч дөрвөн жил юу ч хийгээгүй хүнээс 3 сар ихийг хүлээнэ гэдэг тэнэглэл юм.

Тэр тусмаа арга нь барагдсан хүнээр ачаа татуулах нь буруу юм. Сайд өөрөө явахыг хүссэн ч шийдвэр бүрийн ард байгаа баримтыг тодруулж, Төрийн өмчит компаниудын гүйцэтгэлийг лавлаж,  алдагдал буурсан уу, найдвартай байдлыг өсгөж чадсан уу гээд хариуцлага нэхэх нь зүй.

Тэрбээр Л.Оюун-Эрдэнийн Засгийн газарт байхдаа л ажлаа өгөхөд бэлэн, хариуцлага хүлээхэд бэлэн гэдэг байлаа.

Үнэхээр сайдын суудалтай “зууралдах” сонирхолгүй хүн яагаад хоёр Засгийн газар дамнан байж эрчим хүчний салбартай зууралдаж буй нь улсын гэхээсээ хувийн эрх ашигтай нь холбоотой. Түүнээс аль хэзээний эрчим хүчний салбарт шинэ эх үүсвэр барих боломж, мөнгө, цаг хугацаа түүнд байсан уу, байсан.

"Улс эх орныхоо төлөө гэх чин сэтгэл түүнд байсан, харин хөрөнгө мөнгөгүй учраас"... гэвэл түүн шиг худал зүйл үгүй. 10 аймгийн дулааны станцын төслийг нүдэн дээр нь “дээрэмчихсэн” байхад, Дулааны цахилгаан станцууд нь хулгайн үүр болоод байхад ч анзаараагүй энэ хүнийг сайн ажилласан сайд гэвэл алдас болох биз ээ.

Салбарын санхүүгийн алдагдал, станцуудын насжилт талийсан, оргил ачааллын үеийн эрчим хүчний хомсдол, импортын цахилгаан өссөн гээд салбарт бодит шинэчлэл нэн шаардлагатай үед Б.Чойжилсүрэн сайд болсон нь үнэн. Гэхдээ энэ бүх асуудлыг огт мэдэлгүй “жаа” гээд тамга тосоод авчихаагүй нь лав.

Л.Оюун-Эрдэнийн Засгийн газар эрчим хүчний реформ хийнэ гэсэн сайхан употи мөрөөдлөөр улс орныг дөрвөн жил удирдсан. Эрчим хүчний эрх чөлөө Утааг багасгана гээд урдаас 177 тэрбум төгрөгөөр нүүрс зөөхөд нь бас л тэвчсэн. Харамсалтай нь, эрчим хүчний салбарын алдагдал зөвхөн тарифын алдагдал байгаагүй. Б.Чойжилсүрэнг сайд болсноос хойш эрчим хүчний салбар 2022 онд 187 тэрбум, 2023 онд 74 тэрбум, 2024 онд 274 тэрбум төгрөгийн алдагдалтай ажилласан. Зөвхөн 2023 онд ОХУ-аас 938 сая кВт/ц, БНХАУ-аас 1.5 тэрбум кВт/ц цахилгаан худалдаж авч 700 орчим тэрбум төгрөгийн төлбөр өгсөн байна. Стратегийн яам нь Соёлын яамнаас ч бага төсөвтэй болсон нь салбарынхны бухимдлыг төрүүлж байсан.

Реформ тарифаас биш засаглалаас эхлэх ёстойг салбарын төрийн өмчит компаниудын замбараагүй зардал, ар араасаа илэрсэн авлига хулгайн хэргээс харагдсан.

Системийнхээ эрсдэлийг бууруулахгүйгээр тарифыг нэмсэн нь ердөө богино хугацааны засвар төдий байв.

Харин тэр бизнестээ бол ийм богино хугацааны нөхөөс хийдэг хүн биш гэдгийг бид харж байгаа. Төрийн ордонд суусан 20 жилд нь түүний бизнес цэцэглэн хөгжсөөр Улаанбаатар хот “Хурд” группийн бүтээн байгуулалтын талбар болсоор....

Нийслэлд Чойжилсүрэнгийн ширэнгэн ой босохын хэрээр эсрэгээрээ нийслэлчүүд лаа барих дээрээ очсон. Б.Чойжилсүрэн "гал" дээр суусан хүн гэвэл дэгсдүүлсэн болохгүй. Тэрбээр эрчим хүчний салбарыг 2022 оноос удирдах болсон. Энэ хугацаанд Монголын эрчим хүчний салбар жинхэнэ утгаараа дампуурлаа.

Хувийн бизнест нь хэл ам гарвал өөрөө гүйж очоод тайлбар өгч харагддаг. Харин улсын ажил яагаад унаад байна вэ гэхээр дандаа л хөрөнгө, мөнгөгүйн зовлон тоочно. Тэгж ярих юм бол өмнөх Засгийн газар хамгийн баян засаг байсан.

Улс төрөөс зодог тайлах тухай ам гарч байсан ч Увсаас УИХ-д ороод ирдэг. Үнэхээр Увсын ард түмэнд энэ хүнд итгээд илгээгээд байна уу гэвэл бас өрөөсгөл. Гэхдээ нэг юм түүнд байдаг. Харин өнөөдөр сонгогчид хэрсүү болж байгаа.

Явах хүнээр ачаа бүү татуул гэгчээр хэрэв Б. Чойжилсүрэн сайд явахад бэлэн бол хийсэн ажлынхаа үр дүн, гаргасан шийдвэрийнхээ хариуцлагыг үүрээд бүрэн хүлээлгэж өгөх учиртай. “Бэлэн байна” гэдэг хариуцлагаас мултрах бамбай биш.

Б.ГЭРЛЭЭ