Канадын ойн түймрийн утаа Испани, Аргентины хооронд болох шигшээ тоглолтод нөлөөлөх үү?

ДАШТ-ийг зохион байгуулагчид нөхцөл байдлыг "анхааралтай" ажиглаж байгаа бөгөөд АНУ болон ФИФА-гийн ерөнхийлөгчид баасан гаригт уулзжээ.

Al Jazeera

Канад улсаас хуйлран орж ирж буй ойн түймрийн өтгөн утааны улмаас АНУ даяар агаарын чанар эрүүл мэндэд хортой түвшинд хүрч, сэрэмжлүүлэг зарласнаар Нью-Жерси болон Нью-Йорк хотноо болох ДАШТ-ий шигшээ тоглолт тодорхойгүй байдалд ороод байсан юм.

Салхины чиглэл өмнөд зүг рүү чиглэсэн тул баасан гаригт нийслэл Вашингтон ДС хот мөн хүчтэй өртөж, агаарын чанарын индексээр хоёр дахь хамгийн өндөр буюу "маш аюултай" түвшинд хүрчээ. Үүний улмаас эрх баригчид иргэдийг гэрээсээ шаардлагагүй тохиолдолд гарахгүй байхыг уриалсан байна.

Ням гаригт ил цэнгэлдэх хүрээлэнд шигшээ тоглолт болох Нью-Йорк болон хөрш зэргэлдээ Нью-Жерси мужийн метро бүсэд агаарын чанар мэдрэг бүлгийн хүмүүсийн эрүүл мэндэд хортой түвшинд байв. Гэхдээ энэ нь пүрэв гаригт Манхэттэний тэнгэрийн хаяа бараг харагдахгүй болтол утаа май тавьж байсантай харьцуулахад харьцангуй сайжирсан үзүүлэлт юм.

Детройт болон Чикаго хотуудын агаарын чанарын индекс "туйлын аюултай" хэмжээнд хүрсэн бөгөөд IQAir цахим хуудаснаас тэднийг тухайн үед дэлхийн хамгийн их бохирдолтой хотуудаар зарлажээ.

Үндэсний цаг уурын албаны (NWS) синоптикчид утааны өтгөрөл баасан гаригийн шөнөөс бямба гаригийн өглөө хүртэл улам нэмэгдэж болзошгүйг анхааруулав.

NFL-ийн "Нью-Йорк Жайантс" болон "Жетс" багуудын цэнгэлдэх болох Мидлөндс дэх задгай, аварга том цэнгэлдэх хүрээлэнд болох тус шигшээ тоглолтыг ойролцоогоор 80,000 гаруй хөгжөөн дэмжигч үзэх төлөвтэй байна.

ФИФА-гийн зүгээс баасан гаригт ойн түймрээс үүдэлтэй агаарын чанарын муудалт нь одоогоор ДАШТ-ий шигшээ тоглолтыг явуулахад шууд аюул заналхийлэл учруулахгүй байгааг баталжээ.

Өдрийн эхээр тэмцээнийг зохион байгуулагчид "нөхцөл байдлыг анхааралтай ажиглаж байна" гэж мэдэгдсэн юм.

Цагаан ордны ДАШТ-ийг хариуцсан ажлын хэсгийн гүйцэтгэх захирал Эндрю Жулиани хэвлэлийн бага хурлын үеэр "Энэ асуудлаар хэлэлцүүлэг өрнөж байгаа бөгөөд ФИФА-гийн төв байранд Үндэсний цаг уурын албаны төлөөлөгч ажиллаж байна. Тиймээс бид нөхцөл байдлыг маш нарийн хянаж байгаа" хэмээн ярьжээ.

Ерөнхийлөгч Дональд Трамп баасан гаригийн орой ФИФА-гийн ерөнхийлөгч Жанни Инфантинотой уулзахаар товлосон байна.

Үндэсний цаг уурын албаны (NWS) цаг уурч Питер Муллинакс AFP агентлагт өгсөн ярилцлагадаа, Их Нууруудын дээгүүрх салхи АНУ-ын зүүн хойд хэсэг рүү илүү их утаа шахаж, тэнгэрийг бүрхэг хэвээр үлдээж магадгүй гэж мэдэгдсэн байна. Гэвч тэрбээр тухайн бүс нутгийн урьдчилсан мэдээгээр нөхцөл байдал тодорхой хэмжээгээр сайжрах төлөвтэй байгааг тэмдэглэв.

"Өнөөдөр шууд тоглолт хийхтэй харьцуулахад энэ нь шигшээ тоглолтод тийм ч хүчтэй нөлөөлөхгүй байх гэж би бодож байна" хэмээн Муллинакс хэлэв.

Мэриленд мужийн агаарын чанарын урьдчилсан мэдээлэгч Жоэл Дриссен хэлэхдээ, амралтын өдрүүдийн шуурганы системийн дараа өмнөд зүг рүү дахин утаа түрэн орж ирэх эсэх нь шигшээ тоглолтын гол тулгамдсан асуудал болж байна гэв. Тэрбээр "Зарим симуляцийн загварууд утаа дахин өмнөд зүг рүү чиглэхийг харуулж эхэллээ" гэжээ.

Долдугаар сарын хэт халалтын улмаас ДАШТ-ий зарим хасагдах шатны тоглолтуудын үеэр халууны аюулгүй байдлын асуудал үүсэж болзошгүйг цаг уурчид анхааруулж байв. АНУ болон Канадын ихэнх нутгийг хамарсан хүчтэй "халууны бөмбөгөр" (heat dome) үүсэж, зуух мэт халуун нөхцөл байдлыг авчирсан бөгөөд хэд хэдэн зохион байгуулагч хотуудад температур Цельсийн 43 хэмээс (110°F) давах төлөвтэй байлаа.

АНУ-ын Дундад Өрнөд болон Зүүн Хойд бүсийн хотуудын оршин суугчид гадаа аюултай агаараар амьсгалахгүйн тулд амны хаалт зүүж байв. Нью-Йорк хотод номын сан, галт тэрэгний буудлуудад амны хаалтыг үнэ төлбөргүй тараажээ.

Түймрийн голомтод илүү ойр байсан Мичиган, Миннесота, Висконсин мужуудын зарим хэсэгт агаарын чанарын үзүүлэлт хэдэн өдрийн турш "туйлын аюултай" ангилалд гүнзгий орсон байна.

Үндэсний цаг уурын алба Чикаго хотын агаарын чанарын сэрэмжлүүлгийг баасан гариг хүртэл сунгаж, "ойн түймрийн утаа маргааш орой дахин эргэж ирэн, ням гариг хүртэл үргэлжилж магадгүй" гэж нэмж анхааруулсан байна.

Байгаль орчныг хамгаалагчид ойн түймрийн утаа ойр ойрхон давтагдаж байгаа явдал болон уур амьсгалын өөрчлөлт хоорондын хамаарлыг онцолж байна.

Сүүлийн жилүүдэд утаатай өдрүүдийн тоо эрс нэмэгдсэн Висконсин мужийн "Clean Wisconsin" байгууллагын шинжлэх ухааны хөтөлбөрийн захирал Пол Мэттьюсон хэлэхдээ: -"Тэнгэр улам бүр утаа майгаар бүрхэгдэж байгаа нь уур амьсгалын өөрчлөлтөд нөлөөлдөг чулуун түлшний дэд бүтцийг нэмж барихын оронд цэвэр эрчим хүч рүү хурдан шилжих нь ямар чухал болохыг харуулж байна" гэлээ.

Коперникийн Агаар мандлын хяналтын албаны эрдэмтэн Марк Паррингтон AFP агентлагт өгсөн мэдээлэлдээ, уур амьсгалын өөрчлөлт нь газрын гадаргуугийн агаарын температурыг нэмэгдүүлж, хөрсний чийгийг бууруулснаар түймрийн улирлыг илүү урт хугацаагаар үргэлжлэх нөхцөлийг бүрдүүлж байна гэжээ.

Тиймээс тэрбээр "Гал авалцах үед зуны турш хэдэн долоо хоногоор үргэлжлэн шатах маш том хэмжээний, тогтвортой гал түймрүүд үүсэж байна" хэмээн тайлбарлав.

Канад улсад баасан гаригт гал түймрийн нөхцөл байдал улам дордож, 200 гаруй гал түймэр хяналтаас гарч, ялангуяа Онтарио мужид байдал хүнд байгааг орон нутгийн эрх баригчид мэдээлэв.

Хэдийгээр хохирлын хэмжээ Канадын түүхэн дэх хамгийн хүнд ойн түймрийн улирал болох 2023 оныхоос (тэр үед 18 сая орчим гектар буюу 44 сая акр талбай шатсан) харьцангуй бага байгаа юм.

Гэвч сүүлийн нэг долоо хоногийн хугацаанд түймрийн эрч хүч эрс нэмэгдэж, Засгийн газрын хамгийн сүүлийн үеийн мэдээгээр оны эхнээс хойш бараг 2.8 сая гектар (7 сая акр) талбай шатаад байна. Өнгөрсөн баасан гаригийн байдлаар энэ үзүүлэлт 1.6 сая гектар (4 сая акр) байсан юм.

Онтарио муж дахь түймрийн улмаас хүний амь нас эрсдээгүй бөгөөд алслагдсан хэд хэдэн суурин газрын иргэдийг нүүлгэн шилжүүлээд байна.

Гэсэн хэдий ч бямба гаригт АНУ-ын зүүн хойд хэсгийг хамарсан хүчтэй аадар бороо, аянга цахилгаантай шуурга нь агаар мандлыг "цэвэрлэх" гол хүчин зүйл болсон байна. Цаг уурчдын мэдээлж буйгаар энэхүү шуурганы фронт нь ойн түймрийн хорт утааг тууж одоход тусалсан бөгөөд ням гариг гэхэд Нью-Джерси (МетЛайф цэнгэлдэх хүрээлэн) орчмын агаарын чанарын индекс "аюултай" түвшнээс буурч, аюулгүй буюу "хэвийн/дундаж" (moderate) түвшинд хүрэх төлөвтэй байна.

ФИФА-гийн зүгээс агаарын чанар тоглолтод шууд аюул учруулахааргүй хэмжээнд очсон тул тоглолтыг хойшлуулах шаардлагагүй гэж үзэж байна. Хэдийгээр бямба гаригт болсон шуурганы улмаас Испанийн шигшээ баг сүүлчийн бэлтгэлээ түр зогсооход хүрсэн ч энэ нь утаанаас биш, аянга цахилгааны аюулгүй байдлаас шалтгаалжээ.

Цаг агаарын “таагүй” үзэгдэл (бороо, салхи) нь утааг хөөж чадсан тул хөгжөөн дэмжигчид болон тоглогчдын эрүүл мэндэд ноцтой эрсдэл учрахгүй, дэлхийн аваргын шигшээ тоглолт ямар нэгэн сааталгүй үргэлжлэхээр боллоо.