Д.Амарбаясгалангийн сайнд биш АН-ын мууд МАН ялсан юм!

Амьдрал яах вэ, Д.Амарбаясгалан дарга маань л! Гэж олон хүн халаглан, уйлагнаж байна. Зүй нь Д.Амарбаясгалангаас илүү амьдралаа бодвол асуудлыг арай өөрөөр харах байсан нь лав.

Ардын намын дөрвөн удаагийн сонгуулийн ялалт Д.Амарбаясгалангийн амжилт гэнэ. Тийм ч биз, үгүй ч биз. Гэвч, аливаа амжилт, ялалт ганц хүнээс хамаардаггүй. Тэр тусмаа улс төрийн намын ялалтын үр шимийг нийт олонх биш нэг хэсэгхэн хүмүүс хүртэж байвал улс оронд бүлэглэлийн засаглал тогтсон гэсэн үг. Товчхондоо, улс төрийн намын ялалтын үр шимийг цөөн хэдэн дарга, тэдний хамаатан садан, хамаарал бүхий компани, цүнх баригч нар хүртэх нь олз хуваах тогтолцоо буюу бүлэглэлийн засаглал юм.

Харин нийт олонхын хувьд Д.Амарбаясгалангийн намын авлигын системээс болж, улс орон уруудсан, уландаа орсон гэж хэлэх байх. 

МАН-д өнгөрсөн 10 жилд олзоо хуваах үеийнхний засаглал нэгэнт тогтсон байсан нь гашуун үнэн. Үнэндээ, Т.Аюурсайхан ч олзоо хувааж ирсэн үеийнхний нэг.  Зэс, нүүрсний ашиг дээр хэн эзэн суух вэ гэсэн эрх мэдлийн зодоонд ялагдал амссан нь л тэр байв. Хоржоонтой нь, М.Энхболдын туулсан замыг Л.Оюун-Эрдэнэ тойроогүй шиг Т.Аюурсайханы явсан замаас Д.Амарбаясгалан хазайхгүй нь нэгэнт тодорхой болов.

2016 оноос хойш МАН парламентын дараалсан 3 сонгуулиас гадна 2021 оны Ерөнхийлөгчийн сонгуульд ялалт байгуулсан. Ялалт болгон Д.Амарбаясгалан гэх ганц хүнээс хамааралтай гэх нь товчхондоо эндүүрсэн дүгнэлт юм.

2016 ОН: ТОГТОЛЦООНЫ УХРАЛТ МАН-Д ЯЛАЛТ АВЧРАВ!

2012 оны УИХ-ын сонгуулийг пропорциональ тогтолцоогоор явуулснаар Ардчилсан нам 35 суудал авсан байдаг. Гэвч засгийн эрх барьсныхаа дараагаас нь Ардчилсан намын дотоод зөрчил хурцдаж, Н.Алтанхуягийн Засгийн газар огцров. Хэдийгээр Н.Алтанхуягийн Засгийн газрыг огцруулах асуудлыг МАН-ын бүлэг оруулж ирсэн ч угтаа Х.Баттулга, Р.Амаржаргал, Ж.Батзандан, М.Зоригт, Б.Наранхүү, Р.Гончигдорж, Л.Эрдэнэчимэг, Д.Батцогт, Г.Уянга нар “заналтайгаар” огцруулсан билээ.

Н.Алтанхуягийг огцруулснаар З.Энхболд намын, Ч.Сайханбилэг засгийн тамгаа авснаас болж, Ардчилсан намын хуваагдал улам эрчимжив. Тамираа тасартал өөр хоорондоо зодолдсоны үр дүнд Ардчилсан нам 9-хөн суудал авлаа. Гэхдээ эрх баригчаас сөрөг хүчин болсон Ардчилсан намын ялагдлын хамгийн том шалтгаан нь тогтолцооны ухралт байсан юм.

 2016 оны сонгуулийн өмнө "асан" З.Энхболд (УИХ-ын дарга, АН-ын дарга байв) Үндсэн хуулийн Цэцэд захиалга өгч холимог тогтолцоог халснаар Ардчилсан нам унах нүхээ өөрсдөө ухсан гэж хэлж болно.

Өөрөөр хэлбэл, Үндсэн хуулийн Цэцээс гаргасан “Намын жагсаалтаар нэр дэвших нь Үндсэн хууль зөрчиж байна" гэсэн дүгнэлтийг УИХ хүлээн авч, сонгууль болохоос сар гаруйхны өмнө том тойрог буюу мажоритар тогтолцоонд огцом шилжсэн нь АН-ын хувьд "улс төрийн амиа хорлолт", МАН-ын хувьд "аз дагуулсан" шийдэл болсон юм. Үнэндээ, парламентын 9 удаагийн сонгуулийн дүнгээс харахад мажоритар тогтолцоо МАН-ын сүлжээний хүчээр сонгуульд ялдаг гол хөзөр болж ирсэн.

2020 ОН: Х.БАТТУЛГЫН БАРИВЧИЛГАА БА АН-ЫН ЯЛАГДАЛ!

Парламентын 2020 оны сонгуульд МАН үнэмлэхүй ялсан нь Д.Амарбаясгалангийн гавьяа гэхэд мөн л учир дутагдалтай. 2020 оны сонгуулиар МАН-ын дарга нь У.Хүрэлсүх, Ерөнхий нарийн бичгийн дарга нь Д.Амарбаясгалан байлаа. У.Хүрэлсүхийн лидершеп сонгогчдод багагүй таалагдсаны үр дүнд МАН үнэмлэхүй ялалт байгуулсан билээ. Эсрэг талд С.Эрдэнийн намын зөрчил улам хурцдаж, Х.Баттулгын сонгуулийн үеийн баривчилгаа Ардчилсан намыг ялагдалд хүргэсэн юм.

2020 оны УИХ-ын сонгуулийн сурталчилгаа ид явагдах үеэр Ардчилсан намаас нэр дэвшиж байсан зургаан хүнийг Ерөнхийлөгч асан Х.Баттулгын даалгавраар АТГ-аас баривчилсан нь бодит факт.

Улс төрийн хилс баривчилгаанаас болж Ардчилсан нам үнэмлэхүй ялагдал амссан агаад УИХ-ын сонгуулийн дараа АН-ын дарга асан С.Эрдэнэ хэвлэлийнхэнд хандаж мэдээлэл хийхдээ “Ерөнхийлөгч Х.Баттулгатай ойлголцоогүйгээс болж ялагдалд амслаа” гэж байсан билээ. Сонгуулийн тухай хуулиар нэр дэвшигчийг Сонгуулийн ерөнхий хорооны зөвшөөрөлгүйгээр баривчлах, цагдан хорихыг хориглодог. Гэвч шүүх "өмнө нь эхэлсэн хэрэг" гэх шалтаг тоочиж, Х.Баттулгын нам дахь “дайснууд”-ыг намнасан юм.

Ийнхүү Х.Баттулгын Ардчилсан намыг авлах ажиллагаанаас болж, МАН нийт саналын 44.9%-ийг авсан хэдий ч 62 суудалтай болж, АН ердөө 11 кноптой болсон.

2021 ОН: ЕРӨНХИЙЛӨГЧИЙН СОНГУУЛЬД У.ХҮРЭЛСҮХ ҮНЭМЛЭХҮЙ ЯЛАЛТ БАЙГУУЛАВ

2021 оны сонгуульд МАН-аас У.Хүрэлсүх, АН-аас С.Эрдэнэ, ХҮН намаас Д.Энхбат нар нэр дэвшсэн. Х.Баттулга мөн л С.Эрдэнийн эсрэг ажиллагааг эхлүүлж, Н.Алтанхуягийг нэр дэвшүүлэхийг шахаж, Төрийн ордны гурван давхраас өгсөн чиглэлийн дагуу Ардчилсан намын бүлгийнхэн (О.Цогтгэрэл, Н.Ганибал, Н.Алтанхуяг, Ц.Туваан, А.Адъяасүрэн, Ж.Батсуурь, Д.Ганбат, С.Ганбаатар) төв талбай дээр өлсгөлөн зарласан байдаг. Үр дагаварт нь У.Хүрэлсүх үнэмлэхүй ялалт байгуулсан юм.

У.Хүрэлсүхийн ялалтын амжилт нь үндэс нь намын рейтинг биш хувь хүний лидершеп байлаа.

У.Хүрэлсүхийн улс төрийн тоглолт Н.Энхбаяраас хойш Ерөнхийлөгчийн гурван удаагийн сонгуульд ялагдал хүлээсэн МАН-д ялалт авчирсан. Үүнийг Д.Амарбаясгалантай холбох нь туйлын гэнэн дүгнэлт.

2024 ОН: МАН ЯЛСАН ЮМ БИШ, АН ЯЛАЛТАА НАЙМААЛЦСАН

Парламентын 9 дэх удаагийн сонгууль Үндсэн хуульд оруулсан нэмэлт өөрчлөлтийн хүрээнд явагдсан. УИХ-ын 76 гишүүний тоог 126  болгож, сонгуулийг холимог тогтолцоогоор явуулснаар МАН 68 суудал авсан билээ. Чухамдаа өмнөх сонгуулиар эрх баригч МАН 76 суудлаас 62 суудал авсан бол 2024 оны сонгуулиар 126 суудлаас 68 суудал авна гэдэг үндсэндээ ялагдал амссан гэсэн үг. Холимог тогтолцооны давуу тал нь санал гээгдэх нь бага. Хэрэвзээ Ардчилсан нам ялалтын төлөө зүтгэсэн бол өнөөдөр сөрөг хүчин биш эрх баригч нам болох байв.

Гэвчиг 2024 оны сонгуулиар Ардчилсан нам нэр дэвшүүлэлтээсээ эхлээд будилаантай, анхнаасаа ялах зорилгогүйгээр сонгуульд орсон юм.

УИХ-ын сонгуулийн өмнө хамтарсан Засгийн газрын хувь  заяа, бүтэц бүрэлдэхүүн Л.Оюун-Эрдэнийн арын өрөөнд зурагдаж, хэн, хаанаас нэр дэвшүүлэхийг МАН+Женко бүлэглэл шийдсэн гэдэг оргүй хоосон хардлага бас биш. Учир нь, Л.Оюун-Эрдэнийн МАНАН-тай тэмцэх жагсаалд оролцож явсан, багш нарын төлөөлөл Ц.Мөнхтуяагаас эхлээд "тоон доторх үсэг" АН-ын листэд цөөнгүй бичигдсэн. Үүнээс гадна Ардчилсан нам тойргоо тэр чигт нь Женкод өгсөн гэх яриа ч арын өрөөний наймааны нэг хэсэг нь байсан юм.

Иймээс Ардчилсан намын олон дэмжигч женко бүлэглэлээс зугатсандаа ХҮН болон Үндэсний эвсэлд саналаа өгөхөд хүрсэн.

Хэрэвзээ Ардчилсан нам тойргийн болон листний нэр дэвшигчдээ наймаалцаж, сонгуулийг анхнаас нь будилаантуулаагүй бол ялах бүрэн боломжтой байв.

Сонгуулийн ялалтаа үнэндээ МАН-д зорилготойгоор бэлэглэсэн, эсрэг талдаа өөрсдийнхөө тактикийг тайлагнаж суусан Ардын намын бэтүүд Ардчилсан намыг ялагдалд хүргэсэн юм.

Тэд үүнийхээ шанд хамтарсан засагт сайдын суудлаар шагнуулсан байдаг.

Д.АМАРБАЯСГАЛАНГИЙН АЛДАА Д.АМАРБАЯСГАЛАН ӨӨРӨӨ

Үнэндээ Д.Амарбаясгалан өөрөө л ширээн дээрээс унасан.  Хэрэвзээ Д.Амарбаясгалан МАН-ын сонгуулийн ялагч юм бол түүний “ялалт”-ын үр дагавар нь Монголын өнөөгийн авлига, хулгай юм. “Олз хуваах” мафийн засаглалыг байгуулсан нь Д.Амарбаясгалангийн хамгийн том алдаа, Монгол Улсын хөгжлийн гол саад байлаа!