АСЕАН: Их Британитай хамтын ажиллагаагаа бэхжүүлэх амлалтаа нотоллоо

Зүүн Өмнөд Азийн үндэстнүүдийн холбоо (АСЕАН) болон Их Британи Улсын Хамтарсан хамтын ажиллагааны хорооны (JCC) тавдугаар хуралдаан өчигдөр (2026.03.04) боллоо. Энэхүү уулзалт нь АСЕАН-Их Британийн яриа хэлэлцээний түншлэлийн таван жилийн ойн хүрээнд болж буй бөгөөд 2026 оны турш цуврал арга хэмжээ зохион байгуулан энэхүү түүхэн тэмдэглэлт ойг тэмдэглэж байгаа юм.

Хуралдааны явцад АСЕАН болон Их Британид өрнөж буй сүүлийн үеийн өөрчлөлтүүдийг хэлэлцэхийн зэрэгцээ 2026 онд АСЕАН-ыг даргалж буй Филиппин Улсын "Бидний ирээдүйг хамтдаа тодорхойлох нь" (Navigating Our Future, Together) хэмээх уриан дор хэрэгжүүлэх тэргүүлэх чиглэлүүдийг сайшаан дэмжив. Түүнчлэн АСЕАН-ы интеграцийн санаачилгын (IAI) V шатны ажлын төлөвлөгөө, АСЕАН-ы Ухаалаг хотуудын сүлжээ болон бүс нутгийн тогтвортой хөгжлийн чиглэлээр хэрэгжүүлж буй хүчин чармайлтын талаарх шинэчилсэн мэдээллийг сонслоо.

Талууд АСЕАН-Их Британийн 2022-2026 оны үйл ажиллагааны төлөвлөгөөний (POA) хэрэгжилт АСЕАН-ы хамтын нийгэмлэгийн гурван тулгуур чиглэлд эрчимтэй явагдаж байгаад сэтгэл хангалуун байгаагаа илэрхийлэв. Одоогийн үйл ажиллагааны төлөвлөгөө дуусах шатандаа орж байгаатай холбогдуулан төлөвлөгөөнд тусгагдсан үлдсэн ажлуудыг энэ ондоо багтаан бүрэн дуусгах, ингэснээр дараагийн шатны түншлэлийн бат бөх суурийг тавихаа албаны хүмүүс дахин нотолсон байна.

Уулзалтаар Их Британиас АСЕАН-тай хэрэгжүүлж буй тэргүүлэх хөтөлбөрүүдийн явцыг сайшааж, цаашид дараах салбаруудад хамтын ажиллагааг гүнзгийрүүлэхээр тохиролцлоо:

• Далайн аюулгүй байдал болон кибер аюулгүй байдал;

• Худалдаа, хөрөнгө оруулалт болон эдийн засгийн интеграци;

• Ногоон санхүүжилт болон тогтвортой хөгжил;

• Нийлүүлэлтийн сүлжээний тэсвэртэй байдал;

• Дижитал шилжилт, цахим худалдаа болон санхүүгийн технологи (Fintech);

• Хиймэл оюун ухаан (AI) болон санхүүгийн үйлчилгээ.

Мөн уур амьсгалын өөрчлөлт, сэргээгдэх эрчим хүч, хүн амын хөгшрөлт, боловсрол, эрүүл мэнд, эмэгтэйчүүдийн эдийн засгийн чадавхыг нэмэгдүүлэх, инноваци, жижиг дунд үйлдвэрлэл (ЖДҮ), залуучуудын харилцаа болон соёлын солилцоо зэрэг чиглэлд хамтран ажиллахаар тогтов.

АСЕАН-ы Энэтхэг-Номхон далайн бүс нутгийн үзэл баримтлалын (AOIP) хүрээнд дөрвөн тэргүүлэх чиглэлээр хамтын ажиллагааг ахиулах нь чухал болохыг талууд онцлоод, үүнтэй холбогдуулан АСЕАН-Их Британийн Гадаад хэргийн сайд нарын хамтарсан мэдэгдэл гаргах Британийн талын саналыг хүлээн авлаа.

Хуралдааныг Вьетнам Улсаас АСЕАН-д суугаа Байнгын төлөөлөгч Др. Тон Ти Нгок Хуонг болон Их Британиас АСЕАН-д суугаа Элчин сайд Хелен Фэйзи нар даргалсан байна.

АСЕАН БОЛОН МОНГОЛ УЛСЫН ХАРИЛЦАА, НӨЛӨӨЛӨЛ

Монгол Улс нь АСЕАН-ы гишүүн орон биш боловч тус байгууллагатай олон жилийн турш идэвхтэй харилцаж ирсэн.

Монгол Улс 1998 оноос хойш АСЕАН-ы Бүс нутгийн форумд (ARF) гишүүнээр элссэн. Энэ нь Ази-Номхон далайн бүс нутгийн аюулгүй байдал, улс төрийн яриа хэлэлцээний хамгийн том талбар бөгөөд Монгол Улс энд байр сууриа илэрхийлдэг.

2005 онд Монгол Улс Зүүн Өмнөд Азийн найрамдал, хамтын ажиллагааны гэрээ (TAC)-нд нэгдсэнээр АСЕАН-ы гишүүн орнуудтай итгэлцлээ бэхжүүлсэн.

Монгол Улс АСЕАН-ы орнуудыг (ялангуяа Вьетнам, Индонез, Сингапур, Тайланд) өөрийн "гуравдагч хөрш" хэмээн үзэж, дипломат болон эдийн засгийн харилцаагаа өргөжүүлж байна.

АСЕАН бол Монголын уул уурхайн бүтээгдэхүүн (алт, зэс) болон хөдөө аж ахуйн бүтээгдэхүүний хувьд асар том зах зээл юм. Ялангуяа Их Британи болон АСЕАН-ы ногоон санхүүжилт, нийлүүлэлтийн сүлжээний хамтын ажиллагаа нь Монгол шиг экспортоос хамааралтай улсад шууд бусаар зах зээлийн боломж юм.

Дээрх мэдээнд дурдагдсан хиймэл оюун ухаан, финтек, цахим худалдааны стандартууд АСЕАН-д тогтох нь Монгол Улс бүс нутгийн дижитал эдийн засагтай хөл нийлүүлэх бас нэг боломж юм.

АСЕАН-тай харилцаагаа гүнзгийрүүлэх нь далайд гарцгүй Монгол Улсын хувьд Зүүн Өмнөд Азийн боомтуудаар дамжуулан дэлхийн худалдаанд оролцох боломжийг нэмэгдүүлдэг.

Сүүлийн үед Монгол Улс АСЕАН-ы "Яриа хэлэлцээний түнш" (Dialogue Partner) болох эрмэлзлээ илэрхийлж байгаа. Хэрэв ийм статустай болбол Их Британи шиг АСЕАН-тай шууд төслүүд хэрэгжүүлэх, хөрөнгө оруулалт татах боломж илүү нээгдэнэ.